Studentet.info
 Kėrko      Antarėt      Aktivitet


  Reply to this topicStart new topicStart Poll

> 10 gjuhėt mė tė folura nė botė
Dredheza
Postuar nė: 27.10.2012, 13:46
Quote Post


Įngel rebelde
*****

Posti: Admin
Postime: 15995
Antari Nr: 6
Bashkangjitur: 28.11.2004



Zhvillimi i gjuhėve tė folura ndoshta ėshtė zhvillimi mė domethėnės i komunikimeve nė historinė e botės. Qė kur qenia njerėzore zhvilloi pėr herė tė parė gjuhėn, gjuhėt zhvilluan nė versione tė shumta, diversitet ky qė vazhdon edhe sot. Kjo ėshtė lista e 10 gjuhėve qė kanė numrin mė tė madh tė folėsve.

1. Gjuha kineze (mbi 845 milionė folės)

Gjuha kineze shpesh cilėsohet nga jo-folėsit si gjuha mandarin, por nė fakt mandarin ėshtė vetėm njė nga shumė dialektet e gjuhės kineze, si katonezja dhe xing, nė familjen e gjuhėve sino-tibetiane. Mandarin ėshtė gjuha zyrtare e folur dhe e shkruar nė Republikėn e Kinės dhe nė Tajvan. Gjuha kineze ėshtė gjithashtu njė nga gjuhėt zyrtare tė Singaporit. Pėr mė tepėr, emigrimi i lartė i njerėzve nga Kina dhe Tajvani ka sjellė gjuhėn kineze tė flitet nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės dhe nė Evropė. Gjuha kineze ka dy sisteme shkrimi, kinezen tradicionale dhe atė tė thjeshtėsuar.

2. Spanjishtja (mbi 329 milionė folės)

Spanjishtja ėshtė pjesėtare e degės sė gjuhėve tė Iberikut Perėndimor nė familjen e gjuhėve latine, e lidhur shumė ngushtė me portugalishten. Spanjishtja ėshtė njė nga gjuhėt mė tė pėrhapura. Ėshtė gjuhė zyrtare nė mbi 20 shtete, dhe pothuajse nė tė gjithė Amerikėn Latine, pėrveē Brazilit. Pėr mė tepėr, njė numėr i madh folėsish kanė emigruar nė Shtetet e Bashkuara, dhe spanjishtja ėshtė tani njė ndėr gjuhėt mė tė folura dhe nė jugperėndim tė Amerikės. Ėshtė gjithashtu njė nga gjashtė gjuhėt e Kombeve tė Bashkuara.

3. Anglishtja (mbi 328 milionė folės)

Anglishtja ėshtė anėtare e familjes sė gjuhėve gjermanike. Ajo ka rrjedhur nė mėnyrė natyrale nga gjuha anglo-saksone dhe gjithashtu ka huazuar shumė nga latinishtja dhe frėngjishtja me anė tė pushtimeve normane tė Anglisė. Pavarėsisht se ajo ėshtė zhvilluar nė ishujt britanikė, popullata mė e madhe e anglishtfolėsve jeton nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės, me rreth 309 milionė folės. Anglishtja ėshtė gjuha zyrtare e 53 vendeve, duke pėrfshirė, Irlandėn, Kanadanė, Afrikėn e Jugut dhe Zelandėn e Re, dhe ėshtė gjuha de facto e Shteteve tė Bashkuara, Australisė dhe Mbretėrisė sė Bashkuar. Gjithashtu ka popullata tė mėdha qė flasin anglisht nė disa vende afrikane dhe nė Oqeani dhe ėshtė njė nga “gjuhėt zyrtare suplementare” tė Indisė. Anglishtja ėshtė gjithashtu njė gjuhė zyrtare e disa organizatave, duke pėrfshirė Kombet e Bashkuara, NATO-n dhe Bashkimin Evropian.

4. Gjuha hindu-urduja (mbi 242 milionė folės)

Gjuha hindu-urduja ėshtė anėtare e familjes sė gjuhėve indo-ariane. Ėshtė gjuhė shumė qendrore qė ka dy forma zyrtare hindishtja standarde, dhe urdu-ja standarde, edhe pse kėto janė dy forma afėrsisht tė padallueshme nga njėra-tjetra. Hinduja ėshtė gjuha zyrtare e Anglisė ndėrsa urduja ėshtė gjuha zyrtare e Pakistanit. Urduja dhe hinduja gjithashtu fliten nė pjesė tė ndryshme tė Evropės dhe Amerikės sė Veriut nga popullatat e emigrantėve.

5. Arabishtja (mbi 221 milionė folės)

Arabishtja ėshtė anėtare e familjes sė gjuhėve semite, tė cilat pėrfshijnė hebraishten neo-armaike si sirishtja. Arabishtja kryesisht identifikohet me Lindjen e Mesme, dhe ėshtė gjuhė zyrtare e 26 vendeve. Ajo qėndron pėrbri hebraishtes si gjuhė zyrtare e Izraelit dhe ka popullata tė mėdha folėsish nė Evropė dhe nė Amerikėn e Veriut. Pėr mė tepėr, ajo ėshtė dhe varianti klasik i Kuranit. Arabishtja shkruhet me shkronja arabe.

6. Bengali (mbi 181 milionė folės)

Bengali ėshtė anėtare e familjes indo-ariane tė gjuhėve, sė bashku me gjuhė tė tilla si hindishtja, punjabi dhe urdu. Shumica e folėsve tė saj jetojnė nė Bangladesh, ku ajo ėshtė gjuha zyrtare. Folėsit gjithashtu jetojnė nė shtetet indiane Bengal, Tripura dhe Asam. Folėsit gjithashtu jetojnė nė Evropė, Shtetet e Bashkuara, dhe madje edhe Arabia Saudite. Bengali ka njė traditė tė pasur letrare dhe ėshtė njė pikė qendrore e nacionalizmit bengalisht. Bengali ėshtė shkruar nė shkrimin Bengali, e cila ėshtė e lidhur me sanskritishten dhe hinduishten.

7. Portugalishtja (mbi 178 milionė folės)

Gjuha portugeze ėshtė pjesė e gjuhėve latine dhe ėshtė pasardhėse e latinishtes. Ėshtė gjuha zyrtare e Portugalisė dhe Brazilit, ku jetojnė folėsit kombėtarė tė kėsaj gjuhe. Pėr mė tepėr, ėshtė gjuha zyrtare e Angolės, Huinesė, Mozambikut dhe vende tė tjera. Aktualisht ėshtė njė nga katėr gjuhėt mė tė mėsuara nė botė, me 30 milionė njerėz qė e mėsojnė.

8. Rusishtja (mbi 144 milionė folės)

Gjuha ruse ėshtė pjesėtare e familjes sė gjuhėve sllave tė lindjes, njė familje e cila pėrfshin gjithashtu dhe gjuhėn bjelloruse dhe gjuhėn ukrainase. Pjesa mė e madhe e folėsve tė gjuhės ruse, 144 milionė, jetojnė nė Rusi, ku kjo ėshtė dhe gjuha zyrtare. Vende tė tjera me popullata tė mėdha qė flasin rusisht pėrfshijnė Bjellorusinė, Ukrainėn dhe Kazakistanin. Rusishtja shkruhet me alfabet cirilik.

9. Japonishtja (mbi 132 milionė folės)

Gjuha japoneze ėshtė pjesėtare e familjes sė gjuhėve japoneze (e cila gjithashtu pėrfshin gjuhėn riukian e folur nė ishullin e Okinava). Pjesa mė e madhe e folėsve kombėtarė tė japonishtes jeton nė Kore, Shtetet e Bashkuar dhe nė Evropė. Gjuha japoneze ėshtė gjuha zyrtare e Japonisė, dhe gjithashtu ka statusin e gjuhės zyrtare nė Palu.

10. Gjermanishtja (mbi 90 milionė folės)

Gjermanishtja ėshtė pjesė e familjes sė gjuhėve gjermanike, sė bashku me anglishten. Kryesisht, gjermanishtja flitet nė Gjermani, ku ėshtė gjuha zyrtare. Gjithashtu ėshtė gjuhė zyrtare nė Austri, Luksemburg dhe ėshtė njė nga tre gjuhėt zyrtare tė Belgjikės (sė bashku me holandishten dhe frėngjishten) dhe ėshtė njė nga gjuhėt zyrtare nė Zvicėr (sė bashku me frėngjishten, italishten dhe gjermanishten) dhe ėshtė gjuhė zyrtare nė provincėn italiane tė Bolzano-Bozen. Pėr mė tepėr, njihet si njė nga gjuhėt e minoritetit nė disa vende, duke pėrfshirė Poloninė, Danimarkėn, Hungarinė dhe Republikėn Ēeke.


----------------------------------------
Sic vis pacem, para bellum!

Beneficium accipere libertatem est vendere
PM
Top

Topic Options Reply to this topicStart new topicStart Poll

 

Postimet janė nė pronėsi tė vet postuesve, redaksia jonė nuk mer asnjė pėrgjegjėsi per permbajtjen e tyre!

© 2004-2017 Studentet.info™ | Kopjimi ėshtė i lejuar nėse theksohet burimi | Developed by: Just5 Studio