Studentet.info
 Kėrko      Antarėt      Aktivitet


  Reply to this topicStart new topicStart Poll

> Trazirat e myslimanėve nė Rusi po zgjerohen
SIZIFI
Postuar nė: 26.01.2013, 02:08
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 171
Antari Nr: 7390
Bashkangjitur: 15.05.2007



Trazirat e myslimanėve nė Rusi po zgjerohen

Janusz Bugajski



Pėrderisa opinioni ėshtė fokusuar nė kryengritjen islamike dhe nacionaliste nė Kaukazin Verior, regjioni i Rusisė qendrore me njė shumicė myslimane, njashtu po pėrjeton pakėnaqėsi dhe revoltė tė mundshėm.

Popullata ruse prej 144 milion banorėve, pėrbėhet prej 25 milion myslimanėve ose 17.5 %. Prej 182 grupeve etnike nė Federatėn Ruse, 52 prej tyre si religjion kanė religjionin islam. Vet Moska, sipas pėrllogarite ka popullsi myslimane prej 2.5 milion njerėz, mė shumė se ēdo qytete evropiane pėrveē Stambollit. Megjithatė, qeveria ka lejuar ndėrtimin e vetėm katėr xhamive dhe ndalesa pėr ndėrtimin e xhamive tjera ėshtė shndėrruar nė pakėnaqėsi tek shtresat e gjėra.



Rritja e popullsisė



Pėrderisa popullsia ortodokse ėshtė nė rėnie, numri i popullsisė ėshtė rritur kryesisht nė regjionet ku jetojnė myslimanėt. Nga viti 1989 popullsia myslimane ėshtė rritur pėr 40 %. Liderėt e Kishės Ortodokse Ruse kanė shprehur frikė se myslimanėt shumė shpejtė mund tė bėhen shumicė nė Rusi. Realisht ėshtė ashtu, nėse ky trend vazhdon pa ndėrprerė deri nė mesin e kėtij shekulli, nė Rusi, myslimanėt do tė ishin gjysma e popullsisė.

Frikė e hapur e politikės ruse ėshtė rritja e nacionalizmit jo vetėm nė Kaukazin Verior, por edhe nė brendėsinė industriale nė Vollgėn e Mesme, si dhe nė tė gjitha republikat me popullsi myslimane si nė Tartar dhe nė Bashkortistan. Regjioni nė fjalė ekonomikisht ėshtė prosperues. Rezervat e naftės dhe rritja e suksesshme industriale siguron se dy republikat i sigurojnė mė shumė para Moskės sesa vet buxheti federal rus, nė krahasim me Kaukazin Verior, i cili pranon subvencione tė mėdha.

Dy trendė tash janė tė dukshme nė regjion: rezistenca nė rritje ndaj centralizimit tė Moskės dhe radikalizmi i gjeneratės sė re. Protestat janė shndėrruar nė pengesė kundėr planit tė Moskės qė tė eliminojė detyrimin qė tė gjithė studentėt e republikave jo ruse tė marrin kurse tė gjuhės pėr nacionalitetin e tyre. Shumė janė duke besuar se kjo politikė e kryetarit Vladimir Putin ėshtė qė tė reduktoj statusin e jo rusėve dhe nė kėtė mėnyrė t`i shkėpusė republikat jo ruse.



Militarizmi nė rritje



Nė Tataristan, Kongresi Botėror i Tartarėve, para do kohėsh formuloi dhe pranoi njė rezolutė ku kėrkohet statusi i mbykqyrėsit nė Kombet e Bashkuara me emrin Republika e Tartarit. Kjo ėshtė shikuar si njė hap konkret i pavarėsisė nacionale.

Nė takimin e paradokohshėm nė Ufi, nė Bashkortistan, u mbajt takimi i 95 vjetorit tė deklarimit tė autonomisė nacionale territoriale tė kėsaj republike, ku u gjykua politika nacionale e Moskės, dhe u thirr nė rritjen e kėrcėnimit tė integritetit territorial tė Rusisė.



Si shenjė e rritjes sė militarizmit, kryeqyteti i Tartarit, Kazan, para do kohėsh u trondit nga vrasja me autobombė e liderit tė njohur mysliman, myftiut kryesor tė Tartarit Ildus Faizov. Nga qeveritarėt rus, mbytja ėshtė paraqitur si njė rritje e luftės pėr pushtet midis sufinjve tė moderuar dhe selefinjve radikal. Viteve tė fundit, ndikimi i selefizmit ėshtė rritur tek tė rinjtė.. Pushtetarėt janė pėrgjigjur me zakone tė reja kundėr shoqėrisė selefiste, e cila do tė sjell rritjen e militarizmit nė nėntokė.

Si do tė luftohet me radikalizmin e armatosur pėr herėn e parė pas rėnies sė Bashkimit Sovjetik. Moska ka pranuar se ka dėrguar trupa nė republikėn mbi Kaukazin Verior pėr ti eliminuar kampet e ‘ bandave nacionaliste’ nė Bashkortostan. Pranimi i Kremlinit tregon se situate e sigurisė nė rajon ėshtė e rrezikuar.

Zona e Vollgės sė Mesme ėshtė strategjikisht shumė e rėndėsishme pėr Rusinė sesa pėr Kaukazin Verior. Nėse Moska e humb kontrollin e kėsaj zone, ajo do tė humbte lidhjet e mėdha tė komunikacionit dhe transportuese me Rusinė Qendrore, Siberinė dhe Lindjen e Largėt. Kjo do ti inkurajonte kryengritjet e separatistėve nė lindje tė maleve ural. Pėrfundimisht, Moska mund qė tė humb kontrollin mbi pėrqindjen mė tė madhe tė territorit sesa pas rėnies sė Bashkimit Sovjetik nė vitin 1991.



Pėrktheu dhe pėrshtati: Hamdi Nuhiju



Burimi:avaz.ba
PM
Top

Topic Options Reply to this topicStart new topicStart Poll

 

Postimet janė nė pronėsi tė vet postuesve, redaksia jonė nuk mer asnjė pėrgjegjėsi per permbajtjen e tyre!

© 2004-2017 Studentet.info™ | Kopjimi ėshtė i lejuar nėse theksohet burimi | Developed by: Just5 Studio