Studentet.info
 Kėrko      Antarėt      Aktivitet


  Reply to this topicStart new topicStart Poll

> MBI DEBATIN PĖR SKĖNDERBEUN
INDEXI
Postuar nė: 04.02.2007, 23:20
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 569
Antari Nr: 3362
Bashkangjitur: 15.10.2006



MBI DEBATIN PĖR SKĖNDERBEUN

[ nga Hysamedin Feraj - materiali permbledhur nga Rimekembja ]

Debati pėr mendimin politik tė Skėnderbeut ėshtė i hershėm. Orientimi i tij
politik ėshtė vėnė nė dyshim dhe madje ėshtė kundėrshtar nga njė pjesė e
shqiptarėve qė pėr tė gjallė dhe gjatė kohės sė veprimtarisė sė tij si nga
Hamza Kastrioti, Dukagjinasit, Moisi Golemi etj., dhe ka vazhduar deri nė
ditėt e sotme. Nė dy vitet e fundit ky debat ėshtė rikthyer.

Shkas pėr rikthimin e debatit u bė libri politik "Skicė e mendimit politik
shqiptar" botuar nė Tiranė mė 1998, por shkak edhe mė i rėndėsishėm janė
rrethanat politiko-shoqėrore shqiptare, konflikti shqiptaro-serb e
shqiptaro-grek, ndryshimi i sistemit politik nė Shqipėri, Kosovė dhe
Maqedoni dhe pėrgjithėsisht reflektimi i shqiptarėve mbi qenjėsimin e vet
politik tė sotėm dhe tė kaluar si pėrpjekje pėr tė kuptuar gjendjen e vet tė
sotme dhe pėr tė dhėnė zgjidhje nė rrethanat e sotme. Pėr tė hyrė
drejtpėrdrejtė nė temė, konteksti i debatit dhe ēka thuhet nė libėr,
megjithėse ėshtė element i rėndėsishėm i kuptimit tė kėtij debati, do tė
lihet pėr nė fund. Tani ia vlen tė pėrmendet vetėm njė moment sqarues:
kundėr pėrshkrimit nė libėr tė mendimit politik nė periudhėn e Skėnderbeut
janė shprehur vetėm nivele tė ulėta mendore, kryesisht nė gazeta si "Zėri i
Kosovės", "Balli Kombėtar" (i Abaz Ermenjit) dhe ndonjė organ tjetėr i kėtij
niveli, ndėrsa profesionistėt, studiuesit ose kanė heshtur, ose e kanė
vlerėsuar pozitivisht librin. Prandaj pėrfshirja nė kėtė debat u bė e
nevojshme pėr tė sistemuar debatin, pėr tė vėnė rregull sė paku pėrshkrues,
sepse duke pasur nivel tė ulėt mendor, debatuesit i kanė bėrė rrėmujė
argumentet e veta. Kjo do tė ketė rrjedhojė ndėr tė tjera pėrpjekjen time
pėr t’u ulur nė nivelin e kritikėve dhe shmangien e disa karakteristikave tė
debatit profesional si referimet tek autorėt e burimet, heqjen e
pėrkufizimit tė koncepteve, mospėrmendjen e problemeve njohėse dhe
epistemologjike, mungesėn e shqyrtimit tė teorive ndihmėse, metodologjisė
etj., etj. Argumentet e paraqitura nė debat nuk janė tė miat, janė tė
shpėrndara nėpėr autorė tė ndryshėm, ndėrsa merita ime ėshtė vetėm tė
pėrshkruaj
qartė dhe nė mėnyrė tė sistemuar debatin e shpėrndarė. Debati zhvillohet
ndėrmjet dy qasjeve: njėra qasje ngul kėmbė se Skėnderbeu nuk duhet
shqyrtuar nė mėnyrė kritike qoftė edhe sikur t’i ketė shkaktuar fatkeqėsitė
mė tė mėdha popullit shqiptar, tjetra ngul kėmbė se Skėnderbeu duhet t’u
nėnshtrohet rregullave tė tė menduarit logjik dhe
shqyrtimit kritik racional si ēdo objekt tjetėr i studimit. Nuk ekziston
ndonjė qasje konseguente e tipit tė parė, dmth qė Skėnderbeu tė mos
shqyrtohet nė mėnyrė kritike, por mė tepėr ėshtė fjala pėr njė qėndrim qė
thotė se "kur e kritikoj unė, kritika ėshtė e lejueshme dhe e drejtė, kur e
kritikon tjetri, kritika nuk ėshtė e lejueshme dhe e drejtė". Kėshtu pėr
shembull, historiografia enveriste vetė e ka kritikuar Skėnderbeun nė shumė
drejtime si pėr natyrėn klasore, kufizimet ideologjike, naivitetin e besimit
tek Vatikani etj., etj., por kur kritikohet nga ndonjė kėndvėshtrim tjetėr,
pėr shembull ka kėndvėshtrimi i logjikės nacionaliste, atėherė historianėt
enveristė dalin nė mbrojtje tė paprekshmėrisė sė figurės sė Skėnderbeut,
akuzojnė palėn kritike se po fyen heroin kombėtar dhe ndjenjat e
shqiptarėve, etj., etj. Megjithkėtė ky lloj qėndrimi kėtu do tė
trajtohet si njė qasje e vetme qė thotė se Skėnderbeu duhet pėrjashtuar nga
shqyrtimi racional si objektet e tjera tė studimit.

Gjatė gjithė historisė sė debatit nė mbrojtje tė pėrjashtimit tė Skėnderbeut
nga rregullat e studimit si ēdo objekt tjetėr janė sjellė dy llojė
argumentash: argumentet shkencore dhe argumentet praktike, (ose me terma tė
tjerė, argumentet ‘prudenciale’, pragmatiste, politike). Pėrmbledhtas janė
sjellė kėto argumente teoriko-shkencore: 1-Skėnderbeu ėshtė mbrojtės i
Evropės pėr ēerek shekulli; 2-Skėnderbeu ėshtė mbrojtės i krishtėrimit;
3-Skėnderbeu ėshtė krijuesi i miqėsisė sė popullit shqiptar me popujt e
tjerė tė Ballkanit (sllavėt dhe grekėt); 4-Skėnderbeu ėshtė shėmbėlltyra e
luftės sė njė populli pėr liri dhe pavarėsi; 5-Skėnderbeu ėshtė krijues i
shtetit shqiptar; 6-Skėnderbeu ėshtė mit dhe simbol i shqiptarėve dhe
teorikisht ėshtė argumentuar se mitet dhe simbolet duhet tė lihen tė kryejnė
funksionin e tyre si tė tilla.

Argumentet praktike mund tė pėrmblidhen: 1-Pavarėsisht si ėshtė e vėrteta
pėr Skėnderbeun, duke e paraqitur si mbrojtės tė Evropės, shqiptarėt
pėrfitojnė pėrkrahjen e Evropės pėr synimet e veta politike tė kohės;
2-Pavarėsisht si ėshtė e vėrteta duke e paraqitur Skėnderbeun si mbrojtės tė
krishtėrimit, shqiptarėt fitojnė pėrkrahjen politike tė kristianėve pėr
interesat e kohės; 3-Pavarėsisht nga rrjedhojat qė ka sjellė politika e
Skėnderbeut dhe figura e tij duhet tė ruhet pėr shkak tė frymėzimit qė jep
tek shqiptarėt pėr luftėn pėr liri dhe pėr pavarėsi.

Ndaj tė gjitha kėtyre argumentave janė paraqitur argumenta alternative, tė
tjera, qė do tė pėrshkruhen mė hollėsisht nė vijim, po ashtu nė tė dy
dimensionet: teorike dhe praktike.

1-Skėnderbeu pėr ēerek shekulli ėshtė mbrojtės i Evropės nė kuptimin
ushtarak dhe nė kuptimin e mbrojtjes sė qytetėrimit evropian, qytetėrimit
perėndimor pėrballė barbarisė lindore osmane. Ky argument thotė se
Skėnderbeu e mbrojti Evropėn drejtpėrdrejtė, duke mos lejuar kalimin e
pushtuesve osmanė islamikė nga bregdeti shqiptar dhe territori i zotėruar
prej tij nė Evropė dhe tėrthorazi duke angazhuar forca tė mėdha ushtarake
osmane nė luftė kundėr vetes dhe shqiptarėve dhe kėshtu duke dobėsuar fuqinė
e saj pushtuese ushtarake ndaj Evropės. Duke e mbrojtur Evropėn nga pushtimi
ushtarak osman, Skėnderbeu ka mbrojtur qytetėrimin evropian perėndimor.

Ndaj kėtij argumenti janė bėrė vėrejtje tė shumta dhe janė paraqitur
argumente lternative: sė pari, a nuk kishte rrugė tė tjera Perandoria Osmane
pėr pushtimin e Evropės, por vetėm nga Shqipėria e Mesme (e sotme) dhe nga
Durrėsi ? Nė periudhėn e Skėnderbeut, Perandoria Osmane shtrihej nė gjithė
Bosnjen e Serbinė deri afėr Beogradit (qė mbahej nga hungarezėt) prej nga
mund tė depėrtonte nė Evropė nėpėr luginėn e Danubit dhe po ashtu, kishte
mundėsi tė kalojė Adriatikun nė vendkalimin mė tė ngushtė, Otranto, e nuk
kishte pse tė kalonte patjetėr nga Durrėsi. Sė dyti, pse nuk e pushtoi
Evropėn pas vdekjes sė Skėnderbeut, kur nuk mbrohej mė prej tij ? Pas
vdekjes sė Skėnderbeut fuqia pushtuese e Perandorisė Osmane nuk kishte rėnė,
por pėrkundrazi pėrparoi deri afėr Vjenės. Pėr mė tepėr, megjithėse e futi
nė dorė bregdetin shqiptar, pėrparimin kah Evropės e ndoqi nė rrugė
tokėsore, bregut tė Danubit deri afėr Vjenės dhe nuk ndėrmori sulme kundėr
Italisė e papatit nga Durrėsi. Sė treti, a duhej tė mbrohej qytetėrimi dhe
kultura perėndimore e asaj kohe ? Qyetėrimi dhe kultura evropiane e asaj
periudhe dhe
shumė mė pas, ishin ndėr tė tjera, qytetėrimi dhe kultura e kryqėzatave,
inkuizicionit, djegies sė rreth 700 mijė plakave tė pafajshme tė akuzuara si
shtriga, e shfarosjes sė hebrejve etj., etj. Vetė evropianėt kishin filluar
dhe pak pas vdekjes sė Skėnderbeut i kishin shpallur luftė qytetėrimit dhe
kulturės sė deriatėhershme evropiane, elementėve thelbėsorė tė mesjetės tė
cilėn e quanin periudhė tė "vdekjes" dhe pėrpiqeshin ta
zėvendėsonin me "rilindjen", periudhė dehumanizmi dhe pėrpiqeshin ta
zėvendėsonin me humanizmin, periudhė tė errėsirės dhe flakjen e saj e
quajtėn periudhė tė ndriēimit (iluminizmit). Mund tė thuhet se Skėnderbeu
mbrojti kushtet qė evropianėt vetė tė fillojnė luftėn kundėr kėsaj kulture
perėndimore, por ky interpretim nuk qėndron, sepse lufta evropiane kundėr
kulturės evropiane mori vrull pikėrisht pas vdekjes sė Skėnderbeut. Nga kjo
rastisje nė kohė ndoshta nuk del as se Skėnderbeu ishte pengesė e vrullit tė
humanizmit, rilindjes dhe iluminizmit evropian, por vetėm se Skėnderbeu nuk
kishte rol tė rėndėsishėm as pėr mbrojtjen, as pėr ndryshimin e kulturės
evropiane. Sidoqoftė, sipas vetė evropianėve, gjėja qė duhej mė sė paku tė
bėhej nė atė ishte mbrojtja e kulturės sė atėhershme evropiane, perėndimore
etj., etj.

2-Skėnderbeu ėshtė mbrojtės i krishtėrimit perėndimor. Ky argument thotė se
luftėrat antiosmane tė Skėnderbeut kanė qenė njėkohėsisht luftra pėr
ruajtjen e kristianizmit perėndimor kundėr islamizmit, se Skėnderbeu ishte
projektuar tė vihej nė krye tė kryqėzatave, se ėshtė vlerėsuar "Atleti i
Krishtit", se kėshilltar kryesor kishte peshkopin Pal Engjėlli dhe se
pėrfundimisht nė orientimin e vet politik ishte thellėsisht kristian
perėndimor.

Ndaj kėtij argumenti janė paraqitur kundėrargumente tė prirjeve tė ndryshme
qė tregojnė marrėdhėnie mė tė ndėrlikuara ndėrmjet Skėnderbeut dhe
kristianizmit. Sė pari, historigrafia enveriste ėshtė pėrpjekur tė zvogėlojė
motivin fetar kristian tė Skėnderbeut duke nxjerrė pavarėsinė e vendit si
motiv tė parė tė luftėrave tė tij, duke treguar pabesitė e papės ndaj
Skėnderbeut etj. Sė dyti, cilin kristianizėm perėndimor mbronte Skėnderbeu ?
Edhe nė qoftė se Skėnderbeu ishte mbrojtės i katolicizmit papnor, nuk del se
ėshtė mbrojtės i kristianizmit perėndimor, sepse kristianizmi perėndimor
ishte ndarė nė drejtime qė nuk pranonin katolicizmin papnor dhe autoritetin
e papės sė Romės. Pak para periudhės sė luftėrave tė Skėnderbeut, konflikte
kishin shpėrthyer madje edhe ndėrmjet vetė kandidatėve pėr selinė e papės,
njė prej tė cilėve e zhvendosi atė nė Avinjon tė Francės, e nė tė njėjtėn
kohė ekzistonin tre papė qė lėshonin mallkime kundėr njėri-tjetrit. Gjatė
periudhės sė Skėnderbeut kishin filluar dhe jo shumė pas vdekjes sė tij
morėn vrull lėvizjet reformiste nė Gjermani me Martin Luterin, nė Francė me
Kalvinin etj., pėr shkėputjen e kishave nga katolicizmi papnor qė pėrfunduan
nė luftėra tė pėrgjakshme si masakra kundėr hugenotėve nė natėn e Shėn
Bartolemeut, inkuizicioni, luftėrat ndėrmjet Spanjės dhe Hollandės etj.,
etj. Njėri pas tjetrit kisha dhe popuj evropianė ishin shkėputur nga
katolicizmi dhe autoriteti papnor duke krijuar kishėn anglikane,
protestantėt, kalvinistėt, luterianėt, baptistėt etj., etj., kėshtu qė termi
"mbrojtje e katolicizmit"
nuk mbulon termin "mbrojtje e kristianizmit perėndimor", por vetėm tregon
marrjen e anės sė njėrės palė kristiane nė luftėn kundėr palės tjetėr
kristiane perėndimore.



Sė treti, a ishte luftė pėr mbrojtjen e kristainizmit kundėr islamizmit
pjesėmarrja e Skėnderbeut nė luftėn e njė princi kristian (psh princit tė
Napolit) kundėr njė princi tjetėr po kristian nė gadishullin italik ?
Skėnderbeu del se ka zhvilluar luftėra edhe kundėr kristianėve dhe kjo mund
tė interpetohet si luftė e Skėnderbeut kundėr kristianizmit (siē
interpretohet si luftė pėr mbrojtjen e tij, meqenėse ėshtė nė anėn e njė
udhėheqėsi
kristian) jo vetėm kur ishte nė shėrbim tė sulltanit, por edhe kur ishte
kundėrshtar i tij, ose mund tė interpretohet se nė politikėn e vetė
Skėnderbeu nuk udhėhiqej nga motivi fetar, por i forcimit tė fuqisė sė vet
ose se Skėnderbeu ishte njė palė kristiane nė luftėn kundėr islamizmit dhe
kristianizmit tjetėr perėndimor etj., etj. Po ashtu, si mbrojtės i
kristianizmit perėndimor, Skėnderbeu nuk del as kur bėn aleanca me princėr
dhe
mbretėr tė kristianizmit ortodoks lindor si ata serbė, bullgarė, grekė etj.
Sė katėrti, devotshmėria katolike e Skėnderbeut ėshtė e dyshimtė, sepse vetė
ai njė kohė tė gjatė kishte jetuar si mysliman, sepse familja e tij ishte e
njohur nga njėra anė pėr ndėrrimet e shpeshta fetare dhe nga ana tjetėr,
pjesa mė e madhe e familjes sė tij ishte nėn ndikimin ortodoks tė nėnės qė
shprehet nė ortodoksė-sllavė tė vėllezėrve dhe motrave si Reposhi,
Konstantini, Vllajka, Jella etj., deri tek varrimi i vėllait tė tij me
nderim tė madh nė manastirin e shenjtė e Hilanadarit nė Greqi. Siē u tha
edhe nė prirjet politike tek Skėnderbeu konstatohen prirje drejt
kristianizmit ortodoks lindor. Sė pesti, Skėnderbeu mund tė interpretohet si
udhėheqėsi shqiptar qė pėruroi fillimin e luftėrave fetare ndėrmjet
shqiptarėve. Kėshtu mund tė interpretohet sjellja e tij ndaj besimeve tė
tjera
fetare nė Shqipėri pas kthimit nė Krujė, kur kėrkoi nga kolonistėt dhe tė
konvertuarit nė myslimanė tė zgjedhin ndėrmjet kristianizmit e vdekjes dhe
tė gjithė ata qė nuk pranuan tė braktisin islamin i masakroi. Masakra masive
si kėto nuk janė kryer gjatė gjithė periudhės sė sundimit osman dhe
pėrgjithėsisht kjo sjellje e Skėnderbeut nuk u pasua nga udhėheqės tė tjerė
(ndoshta me pėrjashtim tė Pjetėr Bogdanit dhe ndonjė rasti tjetėr
tė rrallė) e nuk u shndėrrua nė traditė tek shqiptarėt. Pėrkundrazi, traditė
u bė toleranca fetare qė ėshtė njė pėrvojė dhe karakteristikė tipike
shqiptare. Por nė qoftė se do tė ishte vazhduar qėndrimi i Skėnderbeut,
atėherė atij do t'i takonte merita e themeluesit tė intolerancės dhe
luftėrave fetare ndėrmjet shqiptarėve. Sidoqoftė nga tė gjitha kėto, sjellja
e Skėnderbeut nuk mund tė pėrmblidhet nėn termin "mbrojtės I kristianizmit
perėndimor", as nėn termin "mbrojtės i kristianizmit", sepse nė veprimtarinė
e tij ka edhe luftėra kundėr kristianėve, sidomos kundėrshtarėve tė Papės,
edhe aleanca me ortodoksinė qė nuk ėshtė kristianizėm perėndimor etj.
Sigurisht, nė krahasim me islamizmin, tė gjitha format e kristianizmit kanė
diēka tė pėrbashkėt, por kjo e pėrbashkėt ėshtė e pamjaftueshme qė
veprimtaria e Skėnderbeut tė pėrfshihet nėn termin "mbrojtės i
kristianizmit" edhe kur lufton kundėr kristianėve.

3-Skėnderbeu ka vlerėn dhe meritėn se ėshtė krijues i miqėsisė sė popullit
shqiptar me popujt e tjerė tė Ballkanit, me sllavėt para sė gjithash me
serbėt, malazezėt, bullgarėt dhe me grekėt, pėrmes kėrkesave pėr aleanca
kundėr Perandorisė Osmane, pėrmes shembullit tė vet dhėnė kėtyre popujve pėr
luftėn ēlirimtare, pėrmes frymėzimit dhe nxitjes sė besimit nė mundėsinė e
thyerjes e tė fitores kundėr Perandorisė Osmane etj. Kjo
miqėsi dhe admirim pėr Skėnderbeun shfaqet nė kėngėt popullore qė i kanė
kushtuar popujt e Ballkanit dhe nė vlerėsimin qė i bėnin udhėheqėsit
ballkanikė rolit tė Skėnderbeut nė planet e tyre politike. Kjo miqėsi e
forcuar nga Skėnderbeu ėshtė vazhduar nė luftėrat e mėvonshme tė pėrbashkėta
tė shqiptarėve dhe ka qenė bazė e bashkėpunimit tė shqiptarėve me serbėt dhe
grekėt kundėr "armikut tė pėrbashkėt" deri nė ditėt tona.

Edhe ndaj kėtij argumenti janė bėrė vėrejtje tė rėndėsishme. Sė pari,
gatishmėria dhe pėrpjekjet e Skėnderbeut pėr tė bashkėpunuar me udhėheqėsit
politikė sllavė, para sė gjithash serbė dhe udhėheqėsit politikė grekė, nuk
e kanė bėrė politikėn serbe e greke miqėsore ndaj shqiptarėve nė asnjė
periudhė dhe pėr asnjė ngjarje. Sė dyti, me bashkėpunimin e tij me serbėt
dhe grekėt, Skėnderbeu ndikoi nė krijimin e njė tradite tė bashkėpunimit tė
politikanėve tė mėvonshėm shqiptarė me politikanėt serbė dhe grekė kundėr
"armikut tė pėrbashkėt" qė pėrgjithėsisht pėrfundonin nė humbje tė
shqiptarėve nė kuptimin e nėnshtrimit tė politikės shqiptare ndaj asaj serbe
dhe greke qė mbetėn
armiqėsore. Sė treti, pėrpjekja pėr tė ndarė konceptim "miqėsi mes popujsh"
nga "miqėsi mes politikanėsh" tė popujve tė ndryshėm nuk ka vlerė, sepse ajo
qė quhet "miqėsi mes popujve" nė fakt ėshtė "miqėsi" ose bashkėpunim mes
politikanėve. Pėr tė bėrė tė vlefshėm dallimin ndėrmjet termit "miqėsi mes
popujsh" nga termi "miqėsi mes politikanėsh", duhen treguar raste kur
politikanėt shqiptarė ishin kundėr bashkėpunimit me politikanėt serbė dhe
grekė ndėrsa populli kėrkonte bashkėpunim dhe bėnte presion mbi politikanėt
pėr bashkėpunim. Mirėpo si rregull konstatohen vetėm raste tė kundėrta, kur
politikanėt kanė qenė pėr bashkėpunim dhe popujt kundėr bashkėpunimit, kur
pjesė tė popullit shqiptar kritikojnė politikanėt e vetė pse bashkėpunojmė
me serbėt dhe grekėt dhe pjesė tė popujve serb dhe grek kritikojnė
politikanėt e vetė pse bashkėpunojnė me shqiptarėt. Po ashtu, raste tė
bashkėpunimit mes pjesėve tė popujve fqinjė konstatohen vetėm kur
pėrfundonin miqėsitė mes politikanėve. Pėr kėtė nuk ka rėndėsi nėse popujt
kanė qenė tė manipuluar nga politikanėt, sepse me manipulim nga politikanėt
mund tė
shpjegohen njėlloj edhe armiqėsitė, edhe miqėsitė mes popujve fqinjė
(bashkėpunimi mund tė jetė nė fakt manipulimi i njė popullsie pėr interesa
bashkėpunimi tė elitave politike) dhe sepse, manipulimi nuk e ndryshon
faktin se popujt kishin miqėsi kur kishin miqėsi politikanėt dhe armiqėsi
kur kishin miqėsi politikanėt. Prandaj, ajo qė ėshtė quajtur "miqėsi mes
popujve fqinjė" ėshtė miqėsi e politikanėve shqiptarė me politikanėt
serbė dhe grekė dhe Skėnderbeu ėshtė i rėndėsishėm nė krijimin e traditės sė
bashkėpunimit tė krerėve dhe politikanėve shqiptarė me serbėt dhe grekėt e
jo i miqėsisė ndėrmjet popujve tė Ballkanit. Sė katėrti, "miqėsia me popujt
e Ballkanit" ka qenė arsye e armiqėsimit nė radhėt e vetė shqiptarėve, sepse
ata shqiptarė qė vuanin nga sundimi serb me tė cilėt bashkėpunonte
Skėnderbeu e shikon me revoltė vetė kėtė udhėheqės
dhe shqiptarėt qė e mbėshtesnin. Prirja e Skėnderbeut pėr miqėsi dhe aleanca
politike pėrveē me sundimtarin serb tė Bosnjes edhe me sundimtarin serb tė
Kosovės, despotin Gj. Brankoviē ka qenė shkak i armiqėsisė sė popullsisė
shqiptare qė vuante terror nėn sundimin e Brankoviēit ndaj Skėnderbeut. Po
ashtu, edhe princa dhe udhėheqės tė rėndėsishėm si Dukagjinasit u vunė
kundėr Skėnderbeut pėr shkak tė miqėsisė sė tij me serbėt. Territoret e
Dukagjinasve kufizoheshin me territoret shqiptare tė sunduara nga Brankoviēi
dhe aleati politik I Skėnderbeut qė shfaroste shqiptarėt nė principatėn e
vetė (Kosova) dhe nga kjo fqinjėsi, ndėrmjet Dukagjinasve dhe Brankoviēit
kishte konflikte. Mbėshtetja e Dukagjinasve nga popullsia dhe kundėrshtimi i
Skėnderbeut pėr arsye tė miqėsisė sė tij me Brakoviēin kanė bėrė qė nė
traditėn popullore nė Krujė e sipėr tė jetojė Lekė Dukagjini, ndėrsa
Skėnderbeu ėshtė dėrguar vonė nėpėrmjet sistemit arsimor nė popullsi, kurse
nė kujtesėn popullore dhe nė odėn tradicionale shqiptare ka qenė i harruar.
Nė kėtė argument po tė pyetet se pse e "tradhėtuan" Dukagjinasit
Skėnderbeun, pėrgjigja ėshtė se Skėnderbeu i kishte tradhėtuar mė parė duke
lidhur miqėsi me armikun kryesor tė tyre, me serbėt dhe Gj. Brankoviēin.
Sipas kėtij argumenti Dukagjinasit pėrfaqėsojnė politikėn e armiqėsisė me
serbėt, Skėnderbeu tė bashkėpunimit me serbėt.

4. Skėnderbeu ėshtė shėmbėlltyra e luftės sė njė populli pėr liri dhe
pavarėsi. Me luftėrat e tij pėr gati njė ēerek shekulli, Skėnderbeu ėshtė
shembulli i virtytit dhe kryerjes sė detyrės ndaj atdheut, i luftės pėr
ēlirim nga pushtuesit mė tė egėr tė vendit. Ai po ashtu ėshtė shembulli I
trimėrisė dhe strategut ushtarak, meqenėse u ndesh me njė fuqi shumė mė tė
madhe se ushtria e tij dhe doli fitimtar.

Edhe ndaj kėtij argumenti janė paraqitur vėrejtje tė ndryshme dhe
interpretime alternative. Sė pari, a ėshtė Skėnderbeu shėmbėlltyrė e
luftėtarit pėr liri apo siē ėshtė e zakonshme nė politikėn e shqiptarėve
edhe ai ėshtė bashkėpunėtor me njė pushtues dhe sundimtar kundėr njė
pushtuesi dhe sundimtari tjetėr ? Skėnderbeu ka qenė bashkėpunues
politikisht me serbėt, veēanėrisht sundimtarin e Kosovės Brankoviē. Prandaj
pėrgjigja nė kėtė pyetje ėshtė e lidhur me pėrgjigjen nė njė pyetje tjetėr:
a ėshtė Kosova toka shqiptare, do tė thotė atdhe, pjesė e atdheut ? Nė qoftė
se po dhe ndodhej nėn sundimin serb, atėherė del se bashkėpunimi me serbėt
ėshtė bashkėpunim me pushtuesit e atdheut. Nė qoftė se Kosova nga
udhėheqėsit shqiptarė nuk konsiderohet tokė shqiptare, pjesė e atdheut,
atėherė bashkėpunimi me serbėt nuk ėshtė bashkėpunim me pushtuesit e
atdheut, por vetė politikani shqiptar sillet dhe mendon njėlloj si
politikani serb, domethėnė jo si bashkėpunėtor i serbėve, por si vetė sebėt.
Sepse konsiderimi i Kosovės tokė joshqiptare ėshtė karakteristikė themelore
e mendimit tė ēdo politikani serb. Nė tė dy rastet,
bashkėpunimi i Skėnderbeut me serbėt tregon rreshtimin e tij nė anėn e
pushtuesve, pėrkatėsisht tė armiqve tė shqiptarėve. Argumente tė ndryshme
janė zhvilluar pėr tė treguar se serbėt gjatė pushtimit osman kanė qenė edhe
vetė tė pushtuar dhe prandaj nuk ka kuptim tė quhen pushtues (psh
historiografia enveriste), por argumente janė zhvilluar pėr tė treguar se
edhe osmanėt pas disa shekujve tė qėndrimit nė Ballkan, nuk ishin mė
pushtues, por vetėm popull sundues (psh Castellan). Sidoqoftė, mė tepėr se
ēėshtje pėrkufizimi teorik, cilėsimi i serbėve dhe osmanėve si pushtues
ėshtė i lidhur me pėrjetimin e tyre nga popullsitė e sunduara. Dhe, edhe pas
shekujsh sundimi si serbėt, si osmanėt, pėrjetoheshin si pushtues dhe
sundimtarė. Nga bashkėpunimi me serbėt Skėnderbeu nuk del shembull i
luftėtarit pėr liri dhe pavarėsi, por I bashkėpunimit me njėrin nga
pushtuesit (serbėt) nė luftė kundėr pushtuesit tjetėr (osmanėve). Sė dyti,
cili ka qenė pushtuesi ose po tė pėrdoret termi i Castellan, sundimtari mė i
rrezikshėm pėr shqiptarėt: sundimtari serb apo osman ? Dėshmitė tregojnė
bindshėm se jo vetėm para, por edhe pas pushtimit osman pėr shqiptarėt
rreziu kryesor, sundimtari dhe pushtuesi mė i rrezikshėm mbeten sllavėt dhe
grekėt. Prandaj tė gjithė politikanėt shqiptarė zgjodhėn ndėrmjet rrezikut
mė tė madh dhe rrezikut mė tė vogėl dhe jo ndėrmjet lirisė dhe robėrisė,
zgjodhėn bashkėpunimin me armikun dhe pushtuesin mė pak tė rrezikshėm osman,
ose me armikun dhe pushtuesin mė tė rrezikshėm sllav e grek.
Bashkėpunimi i Skėnderbeut me serbėt dhe grekėt tregon se ai ka qenė
bashkėpunėtor me armiqtė dhe pushtuesit mė tė rrezikshėm sllavė dhe grekė.
Bashkėpunimi i Skėnderbeut me serbėt dhe grekėt tregon se ai ka qenė
bashkėpunėtor me armiqtė dhe pushtuesit mė tė rrezikshėm e jo luftėtar i
lirisė.

Sė treti, a ka qenė Skėnderbeu shėmbėlltyrė e luftėtarit tė lirisė apo tė
vasalit ? Skėnderbeu nuk kishte pranuar vasalitet ndaj sulltanit, por kishte
pranuar vasalitet ndaj Venedikut. Nga kjo del se Skėnderbeu nuk ka qenė
shėmbėlltyrė e luftėtarit tė lirisė, por vasal, sepse fakti qė nuk ėshtė
vasal i sulltanit, por i Venedikut nuk e ndryshon faktin se ka qenė vasal.
Kjo pėrsėri ėshtė vetėm ēėshtje e zgjedhjes: vasal i kujt ? Kėtu shtohet
edhe se Venediku po ashtu mbante nėn sundim territore dhe portet mė tė
ėndėsishme shqiptare dhe Skėnderbeu ishte vasal i njė sundimtari e
pushtuesi. Sė katėrti, Skėnderbeu vėrtetė ėshtė shėmbėlltyra e strategut
ushtarak, por raporti ndėrmjet luftės dhe politikės tek ai ėshtė I
pėrmbysur, sepse lufta shikohet si kryesore dhe politika dytėsore, ndėrsa
politika do tė duhej tė ishte mbi luftėn.

Sė pesti, nė luftėrat e tij Skėnderbeu ka qenė i manipuluar nga agjentura
joshqiptare, para sė gjithash papati, Venediku, hungarezėt etj., etj., tė
cilėt e kanė pėrdorur Skėnderbeun pėr tė dobėsuar rrezikun osman ndaj tyre
duke zhvilluar luftėrat nė territor shqiptar. Duke e konceptuar si politikan
injorant, kėto fuqi kanė arritur ta fusin Skėnderbeun nė luftė kundėr
superfuqisė mė tė madhe tė kohės (si t'u shpallė sot Shqipėria luftė
SHBA-ve), luftėrat janė zhvilluar nė territor shqiptar, pėr rreth njė ēerek
shekulli shqiptarėt as kanė mbjellė, as kanė korrur, as kanė zhvilluar
tregtinė, zejet etj., ėshtė shkatėrruar njė pjesė e madhe e popullsisė, e
pasurive si: ullinjtė, vreshtat etj., etj. Nga tė gjitha kėto, nga kjo
politikė e Skėnderbeut mund tė kenė pėrfituar popujt e ndryshėm, por kanė
humbur shqiptarėt.

Megjithė premtimin pėr tė mos bėrė digresione (degėzime) tė argumentimit,
kėtu bėhet i nevojshėm njė i tillė. Fjala ėshtė pėr argumentin se ndėrmjet
prirjes sė Skėnderbeut drejt katolicizmit dhe prirjes sė tij drejt
sllavizmit dhe ortodoksisė ka njė kontradiksion tė papajtueshėm, sė paku nė
kontekstin e marrėdhėnieve ndėrmjet katolicizmit shqiptar dhe sllavėve
ortodoksė, nė radhė tė parė serbėve. Nė traditėn katolike shqiptare ka pasur
njė rrymė tė fortė tė konfliktit me ortodoksizmin serb qė kur u ndanė kishat
nė romake dhe bizantine. Nė kohėn e Skėnderbeut ende ishin tė pathara damkat
e hekurit tė skuqur tė pėrdorur nga serbėt e Stefan Dushanit e pasardhėsit
tė tij, masakrat, shpronėsimet, ndarjet e burrit nga gruaja, e fėmijėve nga
prindėrit si presion pėr konvertimin e shqiptarėve katolikė nė ortodoksė.
Pėrdorimi i shkallės kaq tė lartė tė dhunės pėr konvertim, ėshtė tregues
edhe i shkallės sė lartė tė kundėrshtimit tė shqiptarėve katolikė pėr t'u
kthyer nė ortodoksė qė e bėnte tė nevojshme pėrdorimin e mjeteve ekstreme
mesjetare tė dhunės. Prirja e Skėnderbeut pėr aleanca me nipin e Car
Lazarit, Brankoviēin, ishte krejt nė
kundėrshtim me kėtė qėndresė popullore dhe me rrymėn e klerit katolik
shqiptar qė pėrpiqej tė ruante lidhjet me papatin dhe katolicizmin nga
ortodoksizmi sllav. Qėndresa e klerit katolik shqiptar jo vetėm me bazė
fetare, por edhe mbi bazė etnike ndaj sllavizimit tė kishės shqiptare
vėrtetohet pėrgjatė gjithė shekujve. Ata, qė nė atė kohė janė ngritur kundėr
mbushjes sė kishave shqiptare me klerikė tė besimit katoloik, por etnikisht
sllavė (psh raguzianė) siē dėshmohet nė dokumentat e kohės dhe kjo ndeshje e
klerit katolik me klerin sllav, qoftė edhe katolik, gjendet gjatė gjithė
historisė sė katolicizmit shqiptar deri sot. Armiqėsia e lashtė e
ortodoksizmit sllav ndaj katolicizmit shqiptar u vėrtetua si edhe mė e
dhunshme nė vitet 1913-1914 nė masakrat e kryera nga qeveria malazeze ndaj
popullsisė myslimane e katolike shqiptare pėr konvertimin e tyre nė
ortodoks. Prandaj Skėnderbeu me prirjen e tij drejt sllavizmit dhe
ortodoksisė ėshtė nė kundėrshtim me qėndresėn popullore dhe tė klerit
katolik shqiptar kundėr ortodoksizmit sllav, sepse nuk mund tė ishte
njėkohėsisht edhe mik i sllavėve, edhe mbrojtės i katolicizmit shqiptar.

5. Skėnderbeu ka meritė tė jashtėzakonshme pėr shqiptarėt, sepse ėshtė
krijues i shtetit shqiptar. Ky argument ose thotė se Skėnderbeu e ripėrtėriu
traditėn e shtetit shqiptar duke i dhėnė formė mė tė plotė kėsaj tradite tė
mėhershme, ose thotė se Skėnderbeu ėshtė krijuesi i shtetit tė parė tė
mirėfilltė shqiptar.

Ndaj kėtij argumenti, nė formėn e parė, nga autorė shqiptarė nuk janė
paraqitur vėrejtje dhe argumente tė kundėrta. Ndėrsa nė formulimin e tij tė
dytė ėshtė kundėrshtuar nga shumė drejtime. Sipas disa autorėve, shteti i
parė shqiptar nė mesjetė ėshtė shteti i Progonit, ndėrsa disat ė tjerė e
shtrijnė shtetin e parė nė territorin e Dardanisė (Kosovės). Sidoqoftė,
vlera e Skėnderbeut si pėrpjekje pėr krijimin e shtetėsisė shqiptare nuk
ėshtė vėnė seriozisht nė dyshim nga autorė shqiptarė tė ndonjė drejtimi.

6. Skėnderbeu ėshtė mit dhe simbol i shqiptarėve dhe teorikisht ėshtė e
argumentuar se mitet dhe simbolet duhet tė lihen tė kryejnė funksionin e
tyre si tė tilla.

Ky argument nuk ėshtė formuluar saktėsisht nė kėtė formė. Por sikur
debatuesit tė kishin njohuri pėr teoritė postmoderne, do tė kishin mundėsi
ta formulonin. Meqenėse debatuesit siē u tha, janė kryesisht nivel i ulėt
teorik dhe kulturor, atėherė ky argument ėshtė e drejtė tė formulohet pėr ta
edhe pse nuk e dinė, duke supozuar se po ta dinin, do ta kishin paraqitur.
Nė tė vėrtetė, karakteristikė e modernes ka qenė edhe pėrpjekja pėr
tė ndarė qartė shkencėn nga miti, arti, ideologjia, politika dhe feja.
Karakteristikė e modernes ka qenė dhe pėrpjekja pėr demitizimin e mitit,
legjendės, ideologjive etj. Tipike moderne janė psh pėrpjekjet e Kadaresė
pėr tė demitizuar mitet dhe legjendat shqiptare e botėrore (psh nė poezinė
"Laookonti"), ose ta zėmė, pėrpjekja pėr tė interpretuar nė frymėn e
frojdizmit (tani gati i harruar) legjendėn e Konstandinit dhe tė Doruntinės,
pėr ta interpretuar jo si mesazh tė forcės dhe tė besės, por si inēest, si
dashuri seksuale ndėrmjet motrės e vėllait, si legjendė nė tė cilėn
shqiptarėt kanė ruajtur dhe ēliruar perversitetet e veta seksuale. Nė kėtė
vijė janė pėrpjekjet e tij tė fundit pėr tė interpretuar sjelljet
tradicionale tė shqiptarėve tė Veriut si sjellje qė shpjegohen me impulse
homoseksuale tė personifikuara nė personazhe qė pėrfaqėsojnė shqiptarėt
tradicionalė etj.

Pra, nė kėtė frymė tė modernes teorikisht jo vetėm nuk mund tė kėrkohet qė
Skėnderbeu tė mos shqyrtohet nė mėnyrė kritike, sepse pėrbėn mit dhe
legjendė tė shqiptarėve, por pėrkundrazi pikėrisht sepse pėrbėn mit do tė
kėrkohej demitizimi i tij nga shkenca. Teoritė qė i janė kundėrvėnė modernes
dhe qė mėtojnė tė provojnė se mitet duhet tė lihen mite, se mitet e kryejnė
funksionin e tyre vetėm si mite, se procesi i demitizimit ėshtė pa kuptim
dhe edhe vetė pėrbėn njė mit etj., janė teoritė postmoderne. Mirėpo nė kėtė
rast mund tė thuhet se ky argument ka vlerė po tė pėrdoret kundėr procesit
qė ka ndėrmarrė Kadareja pėr tė demitizuar legjendat e mitet duke i
interpretuar nė njė frymė tė dalė mode, si psh frojdizmi qė ka qenė nė modė
nė vitet '70 dhe pėr t'i paraqitur shqiptarėt si perversė. Por argumenti "tė
lihen mitet mite" nuk mund tė pėrdoret nė rastin e Skėnderbeut, sepse
Skėnderbeu nuk ėshtė mit po personazh konkret historik dhe si i tillė i
nėnshtrohet studimit shkencor si ēdo object tjetėr.

Me kaq nė rend vjen shqyrtimi sipas radhės, i argumenteve qė mund tė quhen
praktike, politike apo prudenciale.

1. Pavarėsisht si ėshtė e vėrteta pėr Skėnderbeun, duke e paraqitur si
mbrojtės tė Evropės shqiptarėt pėrfitojnė pėrkrahjen e Evropės pėr synimet e
veta politike tė kohės. Nė plan tė parė ėshtė interesi praktik kombėtar i
shqiptarėve pėr tė pasur pėrkrahjen evropiane. Pėr shqiptarėt mė e menēur
(prudenciale) ėshtė tė pėrdorin Skėnderbeun pėr interesin politik tė kohės
se sa tė merren me spekullime historiko-teorike etj., etj. Mbi arsyetimin se
Skėnderbeu dhe shqiptarėt kanė mbrojtur Evropėn nga pushtimi osman, ėshtė
kėrkuar nga Evropa qė "tani qė shqiptarėt kanė nevojė pėr ndihmėn e Evropės,
Evropa duhet t'u kthejė borxhin".

Ndaj kėtij arsyetimi mund tė paraqiten vėrejtje tė ndryshme, sidomos duke u
kthyer tek supozimi i tij themelor. Ky argument mbėshtetet nė supozimin se
politika e sotme nė marrjen e vendimeve mbėshtetet nė ndjenjėn e kthimit tė
borxheve nga e kaluara. Ndaj kėtij supozimi janė tė vlefshme argumente tė
tilla: sė pari, politika e sotme ngul kėmbė qė politika tė mos bėhet mbi
bazėn e borxheve tė sė kaluarės, qoftė tė njė borxhi shpėrblyes, qoftė tė
njė borxhi ndėshkues. Studimet e procesit tė vendimmarrjes vėrtetė kanė
provuar se nė procesin e vendimmarrjes nga vendimmarrėsit politikė merren
parasysh shumė faktorė, por jo ndjenja e kthimit tė ndonjė borxhi tė sė
kaluarės. Pasi merren vendimet mbi bazėn e peshimit tė faktorėve tė ndryshėm
politikė, ndjenja e borxhit tė sė kaluarės mund tė pėrdoret nga politikanėt
pėr tė siguruar mbėshtetjen e publikut dhe mobilizimin e popullsisė pėr
realizimin e vendimit tė marrė. Sė dyti, po tė ishte faktor i rėndėsishėm nė
marrjen e vendimeve ndjenja e borxhit tė sė kaluarės, atėherė borxhin mė tė
madh ndaj shqiptarėve e kanė Serbia dhe Greqia dhe do tė duhej pritur miqėsi
prej tyre, por pikėrisht kėto shtete dhe popuj vazhdojnė tė tregohen mė
armiqėsorėt ndaj shqiptarėve. Nga ana tjetėr, nė qoftė se shqiptarėt besojnė
se marrja e vendimeve politike bazohet nė ndjenjėn e borxhit, atėherė do tė
duhej t'u drejtoheshin nė radhė tė parė vendimmarrėsve grekė dhe serbė pėr
t'u kthyer borxhin shqiptarėve dhe tė prisnin (nė llogaritjet e tyre
politike) se do tė kenė mbėshtetjen e Greqisė e tė Serbisė. Sė treti,
shqiptarėt kritikojnė Evropėn pse i ka ndihmuar Serbinė dhe Greqinė nė dėm
tė interesave tė shqiptarėve dhe mbi kėtė bazė kėrkojnė t'u kthejė borxhin
nė tė cilin ka hyrė me kėtė ndihmė tė padrejtė. Mirėpo krijimin e shtetit
serb dhe grek, forcimin dhe shtrirjen e tyre nė territoret shqiptare e kanė
ndihmuar edhe mė shumė se Evropa disa rryma politike dhe figura tė njohura
shqiptare. Nė qoftė se ndihma dhėnė grekėve e serbėve pėr tė krijuar shtetet
e tyre, pėr t'i forcuar dhe pėr t'i shtrirė ato edhe nė territoret
shqiptare, pėrbėn padrejtėsi dhe krijon borxh ndaj shqiptarėve, siē thuhet
pėr Evropėn, atėherė padrejtėsi dhe borxh ndaj shqiptarėve kanė nė radhė tė
parė kėto figura dhe rryma politike shqiptare. Derisa Evropa fajėsohet dhe i
kėrkohet kthimi i borxhit pėr ndihmėn qė i kanė dhėnė Serbisė dhe Greqisė nė
dėm tė shqiptarėve, tė njėjtt autorė i kanė lavdėruar dhe ngritur nė nivelin
e heronjve tė popullit shqiptarėt qė kanė kryer tė njėjtin faj me Evropėn
dhe madje kanė ndihmuar edhe mė shumė Greqinė e Serbinė nė dėm tė
shqiptarėve.

3. Pavarėsisht nga rrjedhojat qė ka sjellė politika e Skėnderbeut figura e
tij duhet tė ruhet pėr shkak tė frymėzimit qė jep tek shqiptarėt pėr luftėn
pėr liri e pavarėsi. Skėnderbeu dhe lufta e tij ėshtė pėrdorur si frymėzim
pėr luftėrat pėr liri dhe pavarėsi nga shqiptarėt dhe ai mbetet burim
frymėzimi sa herė tė paraqitet nevoja praktike.

Ndaj kėtij argumenti po ashtu formulohen vėrejtje tė ngjashme. Sė pari,
figura e Skėnderbeut nuk ka qenė burim frymėzimi i shumė ngjarjeve tepėr tė
rėndėsishme pėr shqiptarėt, duke pėrfshirė dhe Lidhjen Shqiptare tė
Prizrenit, Kryengritjen e Pėrgjithshme tė vitit 1912 etj., etj. Sė dyti,
Skėnderbeu mund tė pėrdoret dhe ėshtė pėrdorur pėr tė frymėzuar politika dhe
ngjarje qė kanė ēuar nė rrėnimin e shqiptarėve. Kėshtu, prirja e
Skėnderbeut pėr tė bashkėpunuar me sllavėt dhe grekėt "kundėr armikut tė
pėrbashkėt" jashtėballkanik (osman) ėshtė pėrdorur pėr tė legjitimuar
bashkėpunimin e mėvonshėm tė udhėheqėsve shqiptarė me serbėt dhe grekėt
kundėr "armiqve tė pėrbashkėt" jashtėballkanikė. Nė planet e tyre pėr tė
gjetur bashkėpunėtorė shqiptarė qė tė fusin nė luftė shqiptarėt me osmanėt,
qė tė dobėsohen tė dy palėt, nga agjenturat politike serbe
dhe greke pėrdorej shembulli i Skėnderbeut. Figura e tij sipas situatės sė
ditės, mund tė rikujtohet si shembull i marrėdhėnieve tė mira ndėrfetare tek
shqiptarėt, sepse bashkoi fisnikėt katolikė e ortodoksė shqiptarė, mund tė
rikujtohet pėr tė nxitur urrejtje fetare dhe luftėra fetare mes shqiptarėve,
sepse masakroi fshatarėt e Krujės pėr tė filluar luftėra kundėr superfuqive
si ai kundėr osmanėve etj.

Ndaj tė tri kėtyre argumenteve mund tė bėhen disa vėrejtje tė pėrbashkėta.
Sė pari, e pėrbashkėta e tė trijave ėshtė gatishmėria pėr tė shpėrfillur tė
vėrtetėn, ėshtė gjykimi i tipit "pavarėsisht si ėshtė e vėrteta..." nga
Skėnderbeu duhet krijuar njė figurė simbol pėr pėrdorim tė politikės sė
kohės, se popujt kanė nevojė pėr heronj qoftė edhe tė rrejshėm, se popuj tė
tjerė (veēanėrisht serbėt) krijojnė heronj edhe kur nuk i kanė fare etj.,
etj. Nė themel tė kėtij arsyetimi pėr tė tri argumentet praktike qėndron
supozimi i nėnkuptuar se e vėrteta dhe interesi i shqiptarėve janė nė
kundėrshtim me njėri-tjetrin, se e vėrteta mund tė jetė ndryshe, por
interesi shqiptar kėrkon tė kundėrtėn. Fshehja e sė vėrtetės pėr Skėnderbeun
vėrtetė e shpėton madhėshtinė e figurės sė tij, por i rėndon shqiptarėt me
akuzėn se e vėrteta ėshtė kundėr interesit tė shqiptarėve, se interesi i
shqiptarėve mbrohet vetėm me gėnjeshtra ose thėnė ndryshe e shpėton
Skėnderbeun, por e rėndon popullin, kombin. Pėrballė tij vihet argumenti se
e vėrteta dhe interesat shqiptare nuk janė nė kundėrshtim me njėri-tjetrin,
nuk janė pėrjashtues dhe se pėrkundrazi, e vėrteta dhe interesat shqiptare
pėrputhen. Popujt e tjerė mund tė kenė nevojė pėr heronj tė rremė, madje
mund tė jenė vėrtetė tė dobishėm praktikisht,
ndėrsa nė interes tė shqiptarėve janė heronjtė e vėrtetė. Sė dyti, e
pėrbashkėta e tė tri kėtyre argumenteve ėshtė natyra e tyre praktike,
prandaj qėndrueshmėria e tyre ėshtė ēėshtje e rezultatit praktik: nė qoftė
se kur janė pėrdorur kanė dhėnė rezultat praktik, atėherė pėrdorshmėria dhe
qėndrueshmėria e tyre ėshtė vėrtetuar, nė qoftė se jo, nuk ėshtė vėrtetuar.
Tė tri kėto argumente janė formuluar dhe pėrdorur nga rilindasit
shqiptarė, domethėnė ka mbi njė shekull e gjysėm qė pėrdoren pa dhėnė
rezultat: as Evropa, as kristianizmi nuk i ka pėrkrahur shqiptarėt nga
ndjenja e borxhit ndaj tyre i krijuar nga mbrojtja qė i ka bėrė Skėnderbeu
Evropės dhe kristianizmit pėrballė sulmit osman. Pėr mė tepėr, nuk ka
historian evropian apo kristian qė t'i besojė kėto mėtime tė shqiptarėve, qė
tė konsiderojė rolin e Skėnderbeut vendimtar pėr mbrojtjen e Evropės
dhe tė kristianizmit. Pikėrisht nė kuptimin praktik historianėt kritikė
racionalė shtrojnė ato pyetje qė u pėrmendėn mė sipėr si: a nuk kishte rrugė
tjetėr tjetėr Perandoria Osmane pėr tė pushtuar Evropėn veē territorit qė
mbrohej nga Skėnderbeu ? Pse nuk e pushtoi pas vdekjes sė Skėnderbeut ? A
mbronte kulturėn perėndimore apo kulturėn lindore kur mbronte ortodoksizmin
bizantin dhe sllav ? etj., etj., etj. Shkurt, pėr mbi njė shekull e gjysėm
pėrdorshmėria e tyre praktike ėshtė dėshmuar e paqėndrueshme. Sė treti, nė
pikėpamje praktike, shqiptarėt me gjithė figurat e paraqitura si heroike, qė
kanė bėrė zgjedhje tė drejta e luftėra heroike gjenden nė situatė mė tė keqe
se tė gjithė popujt e tjerė. Kjo e vėshtirėson shpjegimin se pse shqiptarėt
kanė kaq shumė figura tė shquara dhe heronj dhe praktikėn mė tė pafrytshme.
Kėta heronj nga njėra anė thuhet se kanė bėrė gjithnjė zgjidhjet mė tė
drejta nė situatat e ndėrlikuara dhe nga ana tjetėr, rezultate tė kėtyre
zgjedhjeve kanė qenė humbjet e shqiptarėve, shkatėrrimi i gjithanshėm. Kjo
praktikisht e shtron dilemėn e shqiptarėve pėr tė vazhduar apo pėr tė mos
vazhduar
praktikat e kėtyre heronjve, ndoshta lėkundjet pėr tė parė drejt
personazhesh tė tjera historike shqiptare dhe drejt zgjidhjesh tė tjera qė
janė bėrė gjatė historisė, por qė janė mundur nga kėta heronj dhe aleatėt e
tyre sllavė dhe grekė. A ka qenė alternativa tjetėr e kundėrt me atė tė
Skėnderbeut, domethėnė bashkėpunimi me pushtuesit jashtėballkanikė (osmanėt,
italianėt, gjermanėt) kundėr pushtuesve ballkanikė slave (serbė) e grekė
zgjidhje mė e mirė dhe mos janė ata politikanėt qė duhen ngritur nė nivelin
e heronjve ? A ėshtė gjendja e sotme e mjerė e shqiptarėve, qenia e tyre tė
copėtuar nė disa shtete etj., siē thonė zakonisht historianėt, "rezultat i
zgjedhjeve politike qė kanė bėrė ata qė sot
mbahen pėr heronj" ? Kėto jaė dilema qė i ka lindur tek shqiptarėt situata
shoqėrore-politike e sotme, ndryshimet e mėdha qė po ndodhin dhe reflektimi
racional mbi vetveten. Me kėtė arrihet tek konteksti i debatit pėr
Skėnderbeun qė nė fillim u premtua tė trajtohet nė fund, domethėnė tani.

Konteksti i rikthimit tė diskutimit pėr Skėnderbeun ėshtė ndryshimi i
sistemit politik nė Shqipėri, Kosovė dhe Maqedoni, konflikti shqiptaro-serb
e shqiptaro-grek, pėrpjekjet e shqiptarėve pėr integrim nė Evropė dhe
zhgėnjimi qė nga "ftohtėsia" evropiane ndaj tyre dhe pėrgjithėsisht
reflektimi i shqiptarėve mbi qenjėsimin e vet politik tė sotėm dhe tė kaluar
si pėrpjekje pėr tė kuptuar gjendjen e vet tė sotme e pėr tė dhėnė zgjidhje
nė rrethanat e sotme. Ky tė menduar refleksiv, tė menduar i drejtuar kah
vetja, pėrfshinte si shqyrtimin kritik tė sistemit qė po ndryshohej, ashtu
edhe tė kaluarėn. Mendimi pėr tė kaluarėn me pėrjashtim tė njė pjese tė
vogėl tė shqiptarėve mbizotėrohej, por edhe kufizohej nga njohuritė e marra
pėr historianė nė sistemin arsimor, nė njohuritė qė ishin pėrzgjedhur dhe
ishin dhėnė pikėrisht nga sistemi qė synohej tė pėrmbysej. Kjo ka krijuar
njė kontradiktė: nga njėra anė sistemi konsiderohet shumė i keq, nga ana
tjetėr njohuritė dhe vlerat e krijuara prej tij pėr ta mbajtur nė kėmbė janė
gati tė vetmet qė njihen dhe mbėshtetja nė to nuk e ndryshon sjelljen
politike tė shqiptarėve.

Sistemi qė mbizotėronte mendimin dhe sjelljen e shqiptarėve ka qenė i
prirjes drrejt lindjes, sllavizmit, panhelenizmit dhe ortodoksizmit: nė
Kosovė dhe Maqedoni kah "bashkim-vllaznimi" dhe nė Shqipėri kah politika
jugosllave, ruse e greke. Historia e shqiptarėve dhe sistemi arsimor qė e ka
futur atė nė popullsi ka qenė e shkruar sipas kėsaj prirjeje tė sistemit nė
tėrėsi (dhe jo vetėm tė politikės) duke qenė edhe vetė pjesė e
sistemit. Njeriu kryesor i konceptimit dhe shkrimit tė historisė sė
shqiptarėve, Stefanaq Pollo thotė se ne, historianėt, kemi bėrė projektimin
e tė sotmes nė tė kaluarėn. Historiografia pėrbėhet para sė gjithash nga
pėrshkrimi dhe interpretimi i ngjarjeve, rrymave dhe individėve. Nė qoftė se
siē thotė Pollo ėshtė bėrė projektimi i tė sotmes nė tė kaluarėn, atėherė
del se nė tė kaluarėn ėshtė projektuar ngjarja model, lufta
"nacionalēlirimtare", rryma politike model qė ėshtė Partia Komuniste e
Shqipėrisė dhe individi model qė ėshtė Enver Hoxha. Kėshtu nė tė kaluarėn
janė kėrkuar, janė pėrzgjedhur pėr t'u lavdėruar dhe janė ngritur nė model
tė sjelljes politike dhe tė heroizmit tė shqiptarėve ngjarjet qė janė
zhvilluar sipas prirjes politike tė luftės "nacionalēlirimtare", rrymat
politike qė kanė qenė nė thelb tė ngjashme me animin politik tė Partisė
Komuniste tė Shqipėrisė dhe individėt qė kanė qenė nė thelb tė ngjashėm me
mendimin politik tė Enver Hoxhės. Prandaj ngjarjet, rrymat politike dhe
individėt pėr tė cilėt shqiptarėt kanė mėsuar nė shkollė (dhe vazhdojnė tė
mėsojnė) si shėmbėlltyra tė heroizmit, si shėmbėlltyra qė duhen ndjekur,
janė lufta "nacionalēlirimtare" e kohės pėr tė cilėn bėhet fjalė, Partia
Komuniste e kohės pėr tė cilėn bėhet fjalė dhe Enver Hoxha(t) e
kohės pėr tė cilėn bėhet fjalė. Nė qoftė se karakteristikė e pėrbashkėt e
luftės nacionalēlirimtare", Partisė Komuniste tė Shqipėrisė dhe Enver Hoxhės
ka qenė prirja kah lindja, sllavizmi, helenizmi dhe ortodoksizmi, atėherė
"projektimi i tė sotmes nė tė kaluarėn" do tė thotė se janė gjetur dhe janė
ngritur nė nivelin e heroizmave dhe heronjve ato ngjarje, rryma politike dhe
individė tė sė kaluarės shqiptare qė kanė qenė tė prirur kah
bashkėpunimi dhe aleancat me lindjen, sllavizmin, helenizmin dhe
ortodoksizmin. Kėshtu pėr shembull, nga Kosova ėshtė nxjerrė nė plan tė pare
dhe ėshtė ngritur nė nivelin e heroit dhe tė shėmbėlltyrės pėr t'u ndjekur
nga shqiptarėt Isa Boletini qė ka qenė, siē ėshtė cilėsuar "tribun popullor
i bashkėjetesės" me serbėt dhe ėshtė lėnė nė plan tė dytė Hasan Prishtina qė
ka qenė siē thuhet "nacionalist i tėrbuar", sepse konsideronte serbėt si
armiq kryesorė tė shqiptarėve; nė jug ėshtė nxjerrė nė plan tė parė dhe
ėshtė lavdėruar Ēerēiz Topulli, Gjoleka etj., dhe ėshtė lėnė nė plan tė dytė
Abedin Dino qė shpėtoi Ēamėrinė nga aneksimi grek, ėshtė nxjerrė nė plan tė
parė Abdyl Frashėri qė sipas projekteve nacionaliste serbe e futi Lidhjen
Shqiptare tė Prizrenit nė luftė kundėr osmanėve dhe solli shkatėrrimin e saj
dhe ėshtė lėnė nė plan tė dytė Sami Frashėri qė thotė se serbėt dhe grekėt
janė armiqtė kryesoė tė shqiptarėve, ėshtė glorifikuar Ali Pashė Tepelena qė
ka qenė vegėl e nacionalizmit grek dhe janė lėnė nė plan tė dytė
Bushatllinjtė qė kanė zhvilluar beteja fitimtare kundėr serbėve dhe grekėve,
ėshtė nxjerrė nė plan tė parė Pjetėr Bogdani qė bashkėpunoi me rusėt,
Arsenijen e III Cėrnojeviq dhe aleatėt e tyre austro-hungarezė dhe janė lėnė
nė plan tė dytė klerikėt katoikė qė luftuan kundėr sllavizimit tė kishės
shqiptare, etj., etj. Kur nxirret nė publik kjo punė qė kanė bėrė
historianėt dhe pohohet prej tyre, njė pjesė e publikut shqiptar revoltohet
jo ndaj historianėve, por ndaj atyre qė bashkė me historianėt tregojnė se
ēka ėshtė bėrė.

Kėtu lindin katėr kontradikta tė tjera: e para, edhe ajo pjesė e shqiptarėve
qė dėshiron tė braktisė pėrvojėn enveriste si pėrvojė tė hidhur, kufizohet
nė hedhjen poshtė vetėm tė Enver Hoxhės sė fundit, por nuk tregohet e
gatshme tė hedhė poshtė edhe "enver hoxhėt" e sė kaluarės dhe ngul kėmbė qė
tė ruhen sipas tyre, "figurat e shquara tė kombit" qė janė "Enver Hoxha" i
sė kaluarės. Ato rryma politike qė janė Partia Komuniste e sė kaluarės dhe
ato ngjarje qė janė lufta "nacionalēlirimtare" e sė kaluarės. E dyta, edhe
ajo pjesė qė ėshtė pėr hedhjen poshtė tė sistemit enverist ngurron tė hedhė
poshtė historiografinė enveriste qė ėshtė pjesė e sistemit. Natyrisht, kjo
pėrmbysje e histoiografisė shqiptare
nuk ėshtė produkt vetėm i historianėve enveristė, por e rrymės serbofile dhe
grekofile para tyre. E pranishme pėr disa shekuj nė radhėt e shqiptarėve,
por historiografia enveriste pati mundėsi tė punojė pėr njė kohė mė tė
gjatė, m tė organizuar dhe tė fusė idetė e veta si tė vetmet nė sistemin
arsimor tė socializmit nė pėrgjithėsi. E treta, edhe ajo pjesė e shqiptarėve
qė praktikisht ėshtė pėr luftė kundėr nacional-shovinizmit serb
e grek, ngurron tė hedhė poshtė shėmbėlltyrat e bashkėpunimit me serbėt dhe
grekėt nė tė kaluarėn. Kjo pjesė e shqiptarėve dėshiron tė zhvillojė luftėn
kundėr nacional-shovinizmit serb dhe grek duke u udhėhequr nga "heronjtė" qė
kanė qenė pėr aleancė dhe bashkėpunim me serbėt dhe grekėt. E katėrta, tek
ata shqiptarė qė nė praktikė u angazhuan nė luftė tė armatosur kundėr
shovinizmit serb, ėshtė kontradikta ndėrmjet mendimit tė krijuar jashtė
sistemit arsimor se serbėt dhe grkėt janė armiqtė kryesorė tė shqiptarėve
dhe mendimi qė krijohet nė shkollė nga lavdėrimi i figurave, ngjarjeve dhe
rrymave politike shqiptare qė kanė qenė pėr miqėsinė. Aleanca e
bashkėpunimit me serbėt dhe grekėt: nėpėrmjet pėrvojės, praktikės armiqėsore
shqiptaro-serbe dhe shqiptaro-greke dhe porosisė qė jep historiografia
shkollore pėr miqėsi me serbėt
dhe grekėt. Derisa nga pėrvoja praktike kėta shqiptarė mendonin se serbėt
dhe grekėt janė armiqėsorė ndaj shqiptarėve, historiografia shkollore nė
Kosovė, Maqedoni dhe Shqipėri ėshtė pėrzgjedhur sipas idesė qendrore tė
"bashkim-vėllazėrimit" dhe janė glorifikuar ato figura, ngjarje dhe rryma
politikė shqiptare qė janė shembull bashkėpunimi me serbėt dhe grekėt.

Kėto kontradikta veēanėrisht nėpėrmjet pėrvojės praktike tė marrėdhėnieve
armiqėsore me serbėt dhe grekėt dhe shėmbėlltyrave tė dhėna nga sistemi
arsimor pėr bashkėpunimin politik me serbėt dhe grekėt, krijojnė tensione
brenda ndėrgjegjes personale tek shumė shqiptarė.

Njė tension tjetėr vjen nga psiqika, nga frika se po tė zbulohet e vėrteta
pėr ata qė mbahen sot pėr heronj, shqiptarėt do tė mbesin pa heronj, pa
mite, pa simbole, shumė keq. Kjo nė gjuhėn e psikologjisė ėshtė "fobi",
frikė e paarsyeshme dhe nė masė tė madhe ėshtė problemi i vetė atyre qė e
kanė dhe qė duhet ta zgjidhin me psikiatrin ose psikologun. Pėr sferėn e
studimeve, me interes ėshtė qėndrueshmėria e pohimit se "mbetemi pa heronj,
pa figura tė shquara" etj. Pohimi se "po shemben kėto figura, mbetemi pa
heronj" nuk ėshtė i saktė, e para sepse ēdo rrymė e tė menduarit politik ka
shėmbėlltyrat e veta tė sė kaluarės qė zėnė vendin e atyre qė shemben dhe e
dyta, se nė botimet e dhjetė viteve tė fundit
(por edhe mė parė) janė nxjerrė nė dukje figura qė nė drejtimin e vet janė
tė adhėrishme, qė nuk krijojnė tension nė ndėrgjegjen e shqiptarėve
nėpėrmjet pėrvojės praktike qė u thotė se serbėt dhe grekėt kanė qenė
armiqtė kryesorė tė shqiptarėve dhe historiografisė shkollore qė u thotė se
serbėt dhe grekėt kanė qenė aleatėt kryesorė tė shqiptarėve nė luftėn kundėr
"armikut tė pėrbashkėt". Pėr kėtė drejtim, qė nuk krijon tension nė plan tė
parė do tė dilnin figurat e Hasan Prishtinės, Gjergj Fishtės, Haxhi Zekės,
Sami Frashėrit, Pashko Vasės, Petro Ninit, Papa Kristo Negovanit, Abedin
Dinos dhe po tė shkohet mė tej gjenden figurat e Mehmet Peshė Bushatlliut
(Plakut), Dukagjinasit etj., etj. Me ngritjen nė plan tė parė tė kėtyre
figurave nė ndėrgjegjen e shqiptarėve nuk do tė kishte tension nėpėrmjet
praktikės qė u thotė se serbėt dhe grekėt kanė qenė armiqtė kryesorė tė
interesave shqiptare dhe heronjve, sepse edhe heronjtė thonė tė njėjtėn gjė.

Si terapi ndaj kėsaj fobie shpesh jepet kėshilla qė "puna tė fillojė me
vlerėsimin dhe ngritjen lartė tė figurave qė e meritojnė, por pa zhvlerėsuar
figurat ekzistuese". Mirėpo procesi i rivlerėsimit ėshtė mė kompleks se kaq,
sepse ngritja e figurave tė reja nuk fillon nė truall bosh. Po tė pėrdoret
paraprakisht njė krahasim, as bashkia, as komuna nuk ka dhėnė njė truall
(plac) bosh, por njė truall ku ekziston njė ndertėse e vjetėr e vlerave,
figurave etj. Kur nė truallin e ndėrtimit ekziston njė ndėrtesė, nuk mund tė
ngrihet e reja pa shembur fillimit tė vjetrėn. Pa shembur tė vjetrėn mund tė
bėhen riparime, lyerje, rikonstruktime tė sė vjetrės, por nuk mund tė
ndėrtohet gjė e re, ndėrtesė e fortė dhe e shėndoshė sipas standarteve
bashkėkohore. Nė procesin e reflektimit kritik pėr tė kaluarėn zhvillohen tė
ndėrthurura pėrpjekjet pėr tė ruajtur tė vjetrėn, pėr tė ngjyrosur nga
jashtė tė vjetrėn, pėr tė shembur tė vjetrėn, pėr tė ndėrtuar tė renė etj.
Nė diskutim nuk ka proces tė thjeshtuar, vetėm me njė zė, por njė proces
kompleks diskutimi ku secili do tė peshojė personalisht. Procesi nuk ėshtė
as vetėm sulm dhe shembje ndaj figurave ekzistuese, as vetėm mbrojtje e
figurave ekzistuese, as vetėm rivlerėsim i figurave tė lėna nė harresė, as
vetėm pėrpjekje pėr t'i lėnė nė harresė ato qė kanė qenė lėnė ė tilla. Si nė
ēdo fushė, karakteristika e diskutimit shkencor nė sistemin demokratik
krijon mundėsinė e zgjidhjes nga individi nėpėrmjt alternativash tė
ndryshme: kush nuk dėshiron tė lexojė pėr shembjen e figurave ekzistuese, tė
mos lexojė; kush dėshiron tė lexojė le tė lexojė etj.
Psikologėt kanė provuar se sa njerėz nuk duan tė mendojnė vetė, se
dėshirojnė qė pėr ta tė mendojnė tė tjerėt, se liria pėr tė menduar u
shkakton tension dhe se priren tė ikin nga kjo liri. Ata duan njė zė tė
vetėm, autoritar. Megjithė larmishmėrinė e pikėpamjeve, as nėpėrmjet
historianėve dhe as nėpėrmjet interpretuesve tė tjerė profesionistė nuk ka
dallime aq tė mėdha sa duken nė pamje tė parė, qoftė lidhur me faktin, qoftė
me
klasifikimet. Dallimet mė tė mėdha kanė vlerėsime dhe veēanėrisht tek
lexuesit.

Njė pjesė e tensionit vjen ngaqė shqiptarėt janė nė proces tė gjithanshėm
kalimi (tranzicioni) qė pėrfshin edhe ndryshimin e vlerave. Kjo ėshtė
arsyeja qė dallimi nėpėrmjet historianėve ėshtė i vogėl lidhur me faktet,
por i madh ėshtė dallimi lidhur me vlerėsimet dhe pėrjetimet e kėtyre
fakteve. Ajo qė deri tani konsiderohej vlerė, tani konsiderohet antivlerė.
Ajo qė pėrbėnte lėvdatė, tani pėrbėn qortim etj. Kėshtu, po tė
pėrmendet vetėm njė shembull, shembulli pėr Isa Boletinin: historianėt,
biografėt e tij, gjithnjė kanė treguar dhe madje kanė shfaqur zell tė
veēantė pėr tė dokumentuar se Isa Boletini ka qenė bashkėpunues me serbėt
kundėr pushtuesve osmanė. Ky fakt nuk ka ndryshuar as sot. Ēka ka ndryshuar
ėshtė pėrjetimi i kėtij fakti: nė sistemin socialist dhe historiografinė
socialiste tė Shqipėrisė, Kosovės dhe Maqedonisė, bashkėpunimi me serbėt,
miqėsia me popujt fqinjė konsiderohej vlerė, lėvdatė, prirje,
internacionaliste, revolucionare, pėr bashkim-vėllazėrim etj. Duke e
konsideruar vlerė, biografėt e tij dhe historianėt pėrgjithėsisht kanė
PM
Top
ardi_pr
Postuar nė: 06.02.2007, 10:22
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 811
Antari Nr: 1964
Bashkangjitur: 03.08.2006




ēdo respekt per Hysamedin Feraj, shpresoj qe ky artikull tua kthjell trurin disa forumistave te cilit jane te ndikuar nga perrallat pro-sllavo ortodokse apo ato pro-latino katolike smil3dbd4e7853679.gif


----------------------------------------
Atdhetar jam, por edhe fetar si duhet. Atdhetari pėrse turp tė ketė tek thotė e dua me shpirt fenė e vet. Hafiz Ali Korēa
PMYahoo
Top
LirimShabani
Postuar nė: 06.02.2007, 15:22
Quote Post


Happy Soldier
*****

Posti: Antarė
Postime: 1858
Antari Nr: 2935
Bashkangjitur: 25.09.2006



ardi_pr dhe INDEX

nuk e di nese keni ndjekur debatin per Skendebeun tek Top-Channel. aty u treguan dhe disa dokumente me vlere te periudhes se Skenderbeut. sa kuptova, ne kete debat nuk u tha qe Skenderbeu ka qene mbrojtes i Krishterimit, dhe si te atille vetem papa i athershem e ka konsideruar dhe askush tjeter...bile nje dokument qe u lexua Skenderbeu i shkruante dikujt ne Itali (mos gabovsha) qe vet ai me burrat e vendit do te bejne cmos qe te luftojne per te mbrojtur tokat e tyre dhe jo per te mbrojtur krishterimin. nese ju mendoni qe OSmanet ishin pozitiv per ne vetem se ata sollen Islamin ateher un do ju kundershtoj sepse keto islamista osman i dhane pavarsi te gjitha vendeve dhe shqiptaret i mbajten deri ne fund duke bere pazarlleqe me ta dhe kete e dini ju shum mir po nese nuk ju vjen mir ta degjoni athere eshte problem i juaji dhe i askujt tjeter. per mua osmanet kane qene dhe do te jene per mua shqiptaret jane shqiptar qe i ka kriju Zoti ashtu sic i krijoi osmanet me heret ashtu sic i krijoi dhe arabet dhe gjith njerzimin e gjithcka ka ne Tok e Qiej....


----------------------------------------
"Mallkue qoft njaj bir shqiptari, q'e ket gjuh t'perenis, trashigim qe ja la i pari, trashigim ai s'ja le fmis...."

"Bukuria qe vret...."

"The importance of being earnets..."
PM
Top
ardi_pr
Postuar nė: 06.02.2007, 15:59
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 811
Antari Nr: 1964
Bashkangjitur: 03.08.2006



 Citim (LirimShabani @ 06.02.2007, 15:22)
ardi_pr

nuk e di nese keni ndjekur debatin per Skendebeun tek Top-Channel.


Po Vlla Lirim edhe me shume vemendje bile dhe aty veq sa u binda edhe me shume se te gjitha ato postimet e meparshme qe i kam sjellur rreth figures "mitike" , ate nate i konfirmova!

prej shume pytjeve qe u bane ishin edhe rreth Prejardhjes se tij, historiant se pari nuk kishin kurfar deshmish se ai kishte prejardhje dhe gjak shqipetari, ndersa ne fund keta historian injoranta thane ani qka nese ka qene vllah apo maqedonas, ērendesi ka kjo??
Hej Lirim te lutem po si nuk ka kjo rendesi mor??
Pastaj ato shkresat nga skenderbeu , rusisht, serbisht dhe latinisht dhe asnje shkres ne gjuhen shqipe, duke e arsyetuar keta historian se ne ate kohe nuk kishte shkrim shqip PERRALLA, PERRALLA


----------------------------------------
Atdhetar jam, por edhe fetar si duhet. Atdhetari pėrse turp tė ketė tek thotė e dua me shpirt fenė e vet. Hafiz Ali Korēa
PMYahoo
Top
hummel
Postuar nė: 06.02.2007, 16:35
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 112
Antari Nr: 4808
Bashkangjitur: 21.12.2006



 Citim (LirimShabani @ 06.02.2007, 15:22)
. nese ju mendoni qe OSmanet ishin pozitiv per ne vetem se ata sollen Islamin ateher un do ju kundershtoj sepse keto islamista osman i dhane pavarsi te gjitha vendeve dhe shqiptaret i mbajten deri ne fund duke bere pazarlleqe me ta dhe kete e dini ju shum mir po nese nuk ju vjen mir ta degjoni athere eshte problem i juaji dhe i askujt tjeter.

Me duket ishe e cekur me lart ne ate debat qe ishte skenderbeu ai qe u perdor nga te tjeret per te luftuar kunder osmanlive , dhe pikerisht i zgjodhen tokat shqiptare si fushbeteja per te dobsuar perandorin osmane, dhe per deri sa i kundervishesh si mendove se do na konsideronte neve ateher, mbase eshte shum e kjart se nese vllau vllaut i kundervihet krijohet konflikt.. apo Jo..!!


----------------------------------------
www.autoshitje.com
PM
Top
simpson
Postuar nė: 06.02.2007, 16:48
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 62
Antari Nr: 5503
Bashkangjitur: 28.01.2007



Ardi_pr, si duket ju sot po i vuani pasojat qe na kane lene osmanjelinjte e poshter. Ju sot jeni asimiliuar ne turk, vetem gjuhen shipe qe e flitni nga pak.

hummel, nuk i zgjodhi Skenderbeu tokat shqiptare, por ata i zgjodhen turqit qe erdhe dhe deshen ta shtrijne perandoreni e tyre ne te gjithe boten. Por, per fatin e keq te tyre dhe te tuajin, ata u thyen shume keq nga forcat simbolike te Skenderbeut, qe te gjithe ju turqit e ureni ende.

Pse ju nuk pergjigjeni ne pyetjen qe u beri Z. Lirim Shabani, se pse turqit te gjithe te tjereve ua dhane pavarsine, ndersa shqiptaret i malltretuan aq shume dhe ne fund shqiptaret e fituan vet pavaresine?

p.s: une defenitivisht mendoj se keta parafoles jane turq qe flasin shqip. Ju te nderuar mos u paraqitni si shqiptare nese vetem dini te shkruani shqip. Tregoni realitetin se ju jeni turq dhe do vazhdojme diskutimin ndryshe. Ju pershendes juve dhe gjith familejn tuaj te madhe ne Azi.
PM
Top
ardi_pr
Postuar nė: 06.02.2007, 17:21
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 811
Antari Nr: 1964
Bashkangjitur: 03.08.2006



 Citim (simpson @ 06.02.2007, 16:48)
Ardi_pr, si duket ju sot po i vuani pasojat qe na kane lene osmanjelinjte e poshter. Ju sot jeni asimiliuar ne turk, vetem gjuhen shipe qe e flitni nga pak.

II
ne fund shqiptaret e fituan vet pavaresine?

Tregoni realitetin se ju jeni turq dhe do vazhdojme diskutimin ndryshe. Ju pershendes juve dhe gjith familejn tuaj te madhe ne Azi.


I

O ti sllav i pistė, nese ka dikush te drejt te krenohet me shqiptarizem ateher jam une ai qe mund te krenohem, jam shqipetar 10000000%, flas,mendoj dhe llogjikoj shqip, prejardhja ime eshte nga krahina e Llapit dhe Llapi ka qene dhe eshte i njohur per patriotizmin shqipetar eshte e vetmja krahin ne te cilen nuk ka asnje Shka e as ndonje kryqali dhe ne kete krahine i vetmi minoritet jane Ashkalinjet por edhe ata flsain shqip dhe jane musliman!

II
Cilen pavarsi o i mjere, 1912 ishte ndarja definitive e trojeve shqipetare e sponzorizuar nga Evropa Kryqtare

III
Ju jeni taman papagaj te felliqur te sllavo-serbve dhe greko-ortodoksve, pikerisht keto fjal i keni nga ta sepse qellimi i tyre ishte asimilimi ne fene ortodokse pastaj serbizimi apo greqizimi ndersa Islami ishte pikerisht ai qe shpetoj shqipetaret nga asimilimi dhe ua thyejti hundet e Qyrrta ketyre felliqesirave qe i tere Ballkani kundermon nga ta


----------------------------------------
Atdhetar jam, por edhe fetar si duhet. Atdhetari pėrse turp tė ketė tek thotė e dua me shpirt fenė e vet. Hafiz Ali Korēa
PMYahoo
Top
hummel
Postuar nė: 06.02.2007, 17:34
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 112
Antari Nr: 4808
Bashkangjitur: 21.12.2006



Pamvarsish se jam shqiptar apo jo, Kjo gje mund te deshmohet edhe diku tjeter nuk eshte e then ktu ne forum te deshmojm me fjal boshe. Por sic u tha ne debatin me lart se gjat perandoris osmane , populli shqiptar nuk ka pasur te zgjedh ndermjet liris dhe perandoris osmane por ka zgjedhur ndermjet Pushtimit sllav dhe ati Osman..
Dhe tani ti mos me akuzo si jo shqiptar vetem e vetem pse mbroj Osmanlit dhe shaj sllavet...


----------------------------------------
www.autoshitje.com
PM
Top
simpson
Postuar nė: 06.02.2007, 17:44
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 62
Antari Nr: 5503
Bashkangjitur: 28.01.2007



Une per dallim prej jush i shaj edhe osmanjlinjte edhe sllavet. Gjithashtu do ti shaj te gjithe ata qe deshirojne te na nenshtrojne. Ardi ende nuk e kupton se eshte trurqizu komplet. Diagnoza per fat te keq eshte e sakte, bile edhe ndarjen e Shqiperise nga osmanjlinjte me 1912 i duket tragjike, e sponzorizuar nge Evropa kryqtare. Evropa edhe qofte kryqtare, kryqi eshte fe e te pareve tane dhe ne nuk duhet ta shajm sepse ate nuk e lejon as islami. Dhe shume mire qe e paska be kete sponzorim, qe te largohen fundrinat turke nga trojet shqiptare. Por ata ende nuk jane larguar, rrenjet i kane lene ketu.
PM
Top
Uskana2006
Postuar nė: 06.02.2007, 18:01
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 2765
Antari Nr: 1800
Bashkangjitur: 21.07.2006




Interesi i islamistave fondamentalist eshte qe ta promovojne islamin dhe ate nje islam fondamental me qellim qe ta prishi ekuilibrin kombetare te popullit Shqipetare, atyre nuk u intereson shqipetarizmi nuk duhet te mashtrohemi.
Ne nuk duhet te reshqesim dhe ta prishim pa nevoje tolerancen sepse ajo u ēon uje islamistave ne mullirin e tyre.
PM
Top
blerim fjokshi
Postuar nė: 07.02.2007, 17:14
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 90
Antari Nr: 5464
Bashkangjitur: 26.01.2007



Turp per ata qe shajne Skenderbeun. Edhe me TURP te jesh shqiptar kur shan Skenderbeun. Tipat e ketill mendoj se jane vetmohues, jan kunder vullnetit te Zotit, jan pishman pse nuk i krijoi Zoti ne Meke apo Medine.
Anuk u mjafton juve (qe e shani) vetem vepra e tij kolosale BASHKIMI I 25 FISEVE te athershme. Bashkoni ju "bubreca" nese mundeni 25 njerez per nje qellim cfardoqoft.
A nuk Derdhte lot Muhamedi a.s. per gjyshin e vet kur vdiq si idhujtar. Ku jan lotet tuaj per Kryetrimin?!!
Mos pretendoni se jeni musliman te mire. Studiojeni edhe pak me teper sunetin dhe jam i bindur se do te luteni qe Allahu t'ia bej me te mire ahiretin Kryetrimit tone
selamualjekum


----------------------------------------
ME ĒFAR TĖ MBUREM QĖ JAM SHQIPTAR!!!
PM
Top
INDEXI
Postuar nė: 07.02.2007, 20:10
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 569
Antari Nr: 3362
Bashkangjitur: 15.10.2006



 Citim (blerim fjokshi @ 07.02.2007, 17:14)
Turp per ata qe shajne Skenderbeun. Edhe me TURP te jesh shqiptar kur shan Skenderbeun. Tipat e ketill mendoj se jane vetmohues, jan kunder vullnetit te Zotit, jan pishman pse nuk i krijoi Zoti ne Meke apo Medine.
Anuk u mjafton juve (qe e shani) vetem vepra e tij kolosale BASHKIMI I 25 FISEVE te athershme. Bashkoni ju "bubreca" nese mundeni 25 njerez per nje qellim cfardoqoft.
A nuk Derdhte lot Muhamedi a.s. per gjyshin e vet kur vdiq si idhujtar. Ku jan lotet tuaj per Kryetrimin?!!
Mos pretendoni se jeni musliman te mire. Studiojeni edhe pak me teper sunetin dhe jam i bindur se do te luteni qe Allahu t'ia bej me te mire ahiretin Kryetrimit tone
selamualjekum

Blerim

Turp te kene shqiptaret si puna juaj qe jane injorante ndaj historise. ju po perserisni te njejtat gabime qe benit ne kohe te Enverit; qe kur dikush arratisej nga Shqiperia, ju ja kthenit nenes parti.

Atehere ashtu si edhe sot nuk vepronit nga qe nuk e donit kombin. E donit por nuk dinit se cka ishte duke bere.

Fati i keq i shqiptareve pertej kufirit eshte se rrojne ende me perralla.
PM
Top
blerim fjokshi
Postuar nė: 08.02.2007, 17:30
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 90
Antari Nr: 5464
Bashkangjitur: 26.01.2007



....njėra qasje ngul kėmbė se Skėnderbeu nuk duhet
shqyrtuar nė mėnyrė kritike qoftė edhe sikur t’i ketė shkaktuar fatkeqėsitė
mė tė mėdha popullit shqiptar, tjetra ngul kėmbė se Skėnderbeu duhet t’u
nėnshtrohet rregullave tė tė menduarit logjik....
Ne rethanat, kohen dhe vendin ku jetojm a nuk eshte me mire te heshtim -sidomos per kete teme- sesa t'ju japim edhe nje shkas me shum shkijeve t'i bejne per vete figurat tona kombetare?!
un' do te perkrahja qasjen e pare, dhe do te shtoja se qasja e dyte (rregullat e te te menduarit logjik) nuk vlejne ne situaten qe ndodhen shqiptaret ne pergjithesi. Dhe e dini pse? Sepse rregull e te te menduarit logjik ne keto rrethana eshte: Si dhe vetem si te clirohemi nga zgjedha sllave(sherbimet sekrete greke, serbe dhe sllavomaqedonasit) !!! Kur t'a arijm kete besoj se do kemi institucione frytdhenese qe do ti japin pergjigje jo vetem per kete rast por edhe per shum raste te tjera te ketij lloji.


----------------------------------------
ME ĒFAR TĖ MBUREM QĖ JAM SHQIPTAR!!!
PM
Top
LirimShabani
Postuar nė: 08.02.2007, 18:49
Quote Post


Happy Soldier
*****

Posti: Antarė
Postime: 1858
Antari Nr: 2935
Bashkangjitur: 25.09.2006



ardi_pr

do te tregoj dicka nga renjet e familjes sime. besoj qe e ke kuptuar qe deri tash kam folur pa doreza dhe tani do te flas keshtu. mendoj se problemi yne ne IRJM qendron ne ate se shume figura te kombit tone ishin shqiptar por jo te gjithe musliman dhe ne kete nuk duam ta pranojme ndonse jemi me tre fe dhe asnjeher populli nuk ka patur konflikte nderfetare. ketune IRJM ne si shqiptar musliman qe jemi nuk duam ta pranojme nje gje qe stergjysherit tane shume nga ata ishim ortodoks dhe me pas te kthyer ne musliman. dhe si ortodoks shqiptaret kane patur dhe kishat e tyre dhe ne sot nje gje te tille nuk duam ta pranojme por mendoj qe kjo na con ne dem tonin dhe ujin e con tek lumi i armikut tone. dhe kjo ndodh sepse shume nga ata qe u kthyen ne islam mbeten shqiptar por shum nga ata qe mbeten ortodoks u sllavizuan me reprezaljet qe besoj se i dijm te gjith ne. un do mar guximin te tregoj qe stergjysherit e mi kane qene ortodoks dhe per aq sa kam kuptu (keto gjera do t'i hulumtoj ende) ne familjen time te mehershme kemi patur emra Dhimiter. nga keto te dhena gojore qe i kam pyetur me te vjetrit del qe ne familjen time kane qene 5 djem prej te cilve dy apo tre jane kthyer ne islam dhe te tjeret kane vazhduar ne ortodoksi. keta qe kane vazhdur ne ortodoksi jane sllavizuar. dhe kjo ka ndodh me te gjithe shqiptaret qe kane mbetur keshtu. tash derisa ne nuk pranojme qe shqiptaret kane qene ortodoks dhe ata qe kane mbetur te tille jane sllavizuar dhe kishat e tyre jane kthyre ne kisha sllave atehere demi shkon tek ne si shqiptar ne pergjithsi sepse ato i pervetesojne sllavet dhe tezat e tyre antishqiptare behen me te vertetueshme. kjo eshte ajo qe mendoj se ne nuk duam ta pranojme por qe kjo shkon ne te miren e armikut qe don me na coptu ende me shum dhe me na shkatru e me na zhduk deri sa te mos kete asnje shqiptar dhe jo asnje shqiptar musliman,bektashi,katolik apo ortodoks.

besoj me kuptove ardi_pr


----------------------------------------
"Mallkue qoft njaj bir shqiptari, q'e ket gjuh t'perenis, trashigim qe ja la i pari, trashigim ai s'ja le fmis...."

"Bukuria qe vret...."

"The importance of being earnets..."
PM
Top
zeshkani
Postuar nė: 22.02.2007, 15:05
Quote Post


Tėrė kohėn flas :)
*****

Posti: Antarė
Postime: 777
Antari Nr: 3657
Bashkangjitur: 28.10.2006



Nuk jam historian por historin e popullit shqiptar e dua.

Skenderbeu ishte patriot i rrall i kombit tone, ku i bere balla nje perandorie te madhe te asaj kohe, osmanlinjet ishin musliman por nuk vepruan si musliman qellimi i tyre ishte te bejen sa me shum toka e jo ta shperndajn islamin se historia e verteton se islami te shqiptaret ishte prezenc edhe para sundimit osman ne ballkan qe kishte ardjur nga tregetaret e kjo eshte mese e vertet.

pra edhe musliman jam elhamdulilah por keshtu ishte e vertet se skenderbeu i ka mbrojt trojet shqiptare kjo eshte e vertet leje qka thoj krishterizem e hamam ato jan fjal te kota.
PMUsers WebsiteYahooMSN
Top

Topic Options Reply to this topicStart new topicStart Poll

 

Postimet janė nė pronėsi tė vet postuesve, redaksia jonė nuk mer asnjė pėrgjegjėsi per permbajtjen e tyre!

© 2004-2017 Studentet.info™ | Kopjimi ėshtė i lejuar nėse theksohet burimi | Developed by: Just5 Studio